Wat is egocentrisch gedrag (en hoe moet je ermee omgaan)?

Je zit in een vergadering en iemand gooit er weer een monoloog uit van twintig minuten. Geen ruimte voor vragen, geen interesse in de rest, alleen een eindeloze stortvloed aan “ik, ik, ik”. Je voelt je misschien geïrriteerd, maar ook licht gefascineerd: hoe kan iemand zo overtuigd zijn dat de wereld alleen om hem draait? Welkom in de wondere wereld van egocentrisme. Leer er hier meer over en hoe je met dit gedrag omgaat.

Wat komt aan bod:

1. Alles draait om jou (toch?): wat is egocentrisme nu echt?
2. Wat is het verschil tussen egocentrisch en egoïstisch?
3. Dit is waarom jij altijd vanuit je eigen perspectief handelt en spreekt
4. Waarom een beetje egocentrisch zijn je verder brengt (en soms zelfs onmisbaar is)
5. Heb jij ook te maken met een egocentrisch iemand?
6. 9 tips om egocentrisch gedrag in te tomen
7. Geef meer om anderen
8. Omgang met egocentrische mensen: een handleiding
9. Egocentrisme afleren begint dus bij bewustzijn
10. Veelgestelde vragen over egocentrisch gedrag

Alles draait om jou (toch?): wat is egocentrisme precies?

Egocentrisch zijn betekent dat je de wereld vooral door je eigen bril bekijkt. Alles wat er gebeurt, relateer je automatisch aan jezelf: jouw wensen, jouw mening, jouw perspectief. Het gaat dus niet per se om bot egoïsme, maar meer op een soort tunnelvisie (gericht op jezelf).

Kortom: egocentrisme = het onvermogen of de moeite hebben om de wereld vanuit het perspectief van een ander te zien. Het gaat niet om het bewust negeren van anderen, maar om een cognitieve en emotionele focus op zichzelf: interpretaties van situaties vooral vanuit eigen ervaringen, behoeften en gevoelens.

Een egocentrisch persoon kan bijvoorbeeld tijdens een gesprek telkens terugkomen op zijn eigen ervaringen, zonder echt in te gaan op die van de ander. Niet omdat hij per se onbeleefd wil zijn, maar omdat het simpelweg niet in hem opkomt dat er nog een ander perspectief is. Dit herken je ook bij kinderen: die kunnen zich nog niet goed verplaatsen in de gedachten of gevoelens van een ander. Bij volwassenen is het gedrag vaak subtieler, maar nog steeds merkbaar.

Wat is het verschil tussen egocentrisch en egoïstisch?

“Egocentrisch, egoïsme; het is allemaal ik, ik, ik. Het zal dus wel allemaal één pot nat zijn.” Maar dat klopt niet helemaal. Er zit een subtiel verschil tussen een egocentrisch en egoïstisch persoon.

Egocentrisme gaat over perspectief en denken: je kunt je moeilijk verplaatsen in een ander en bekijkt situaties vooral door jouw eigen lens. Dit bedoel je niet kwaad, want je kiest er niet bewust voor.

Egocentrisch gedrag voorbeelden:

• Je collega vertelt dat hij moe is omdat zijn kind de hele nacht heeft gehuild en jij reageert meteen met: “Ja, dat heb ik ook gehad, verschrikkelijk!”
• Jij vertelt een collega dat je gestrest bent door een deadline. Een egocentrische reactie zou dan zijn: “Ja, maar ik heb het nog veel drukker dan jij.”

Egocentrisch is geen synoniem voor egoïstisch daarentegen. Egoïsme gaat over gedrag en keuzes: je kiest bewust voor jezelf, zelfs als dat ten koste gaat van anderen. Egoïsme is niet zomaar uit de lucht komen vallen, het zit diep verankerd in ons mens-zijn. Ooit was het geen gebrek aan karakter, maar een slimme overlevingszet. Vanuit de evolutie bekeken, gold simpelweg: wie zijn eigen belangen beschermde en goed voor zichzelf zorgde, had de meeste kans om te blijven bestaan. Survival of the fittest pur sang.

Voorbeeld egoïstisch gedrag:
Je collega vertelt dat hij moe is, omdat zijn kind de hele nacht heeft gehuild en jij reageert meteen met: “Tja, jij wilde kinderen. Nu moet je maar op de blaren zitten.”

Waarom ben ik egocentrisch ingesteld?

Egocentrisch gedrag ontstaat niet uit pure kwaadaardigheid, maar vaak uit een simpel stukje zelfbescherming. Ons brein is van nature geprogrammeerd om te overleven: eerst zorgen dat jij veilig, gevoed en oké bent, en dan pas ruimte maken voor de ander. Dat werkte prima in de oertijd, want als jij niet oplettend was, lag je binnen no-time in de bek van een sabeltandtijger.

Bij kinderen zie je egocentrisme nog steeds heel duidelijk: ze vinden het lastig om zich in een ander te verplaatsen. Dat heeft te maken met de ontwikkeling van de prefrontale cortex: het hersengebied dat onder andere empathie, zelfreflectie en langetermijndenken regelt. Na verloop van tijd ontwikkelen baby’s daarom wat psychologen de “Theory of Mind” noemen. Dat is het vermogen om te beseffen dat hun eigen gevoelens en ervaringen niet automatisch overeenkomen met die van iemand anders. Andere oorzaken van egocentrisme zijn:

• self-serving bias: successen schrijven we graag toe aan onze eigen inzet, terwijl we mislukkingen liever afschuiven op omstandigheden of anderen.
• kwetsbaar of onzeker: iemand die zich zo voelt, kan egocentrisch gedrag inzetten als een soort beschermingsmechanisme. Door vooral met de eigen emoties en belangen bezig te zijn, ontstaat een gevoel van controle dat de pijn van onzekerheid tijdelijk dempt.
• Empathie zorgt ervoor dat we ons kunnen verplaatsen in de emoties en noden van anderen. Ontbreekt dit vermogen, dan wordt het lastiger om rekening te houden met de ander, waardoor zelfgericht gedrag sneller de boventoon voert.
• De manier waarop iemand is opgevoed en de sociale context waarin hij of zij opgroeit, zijn bepalend voor gedrags- en denkpatronen. Wie bijvoorbeeld in een gezin of cultuur leefde waarin zelfgerichtheid de norm was, neemt die houding vaak mee naar de volwassenheid.

Waarom helpt een beetje egocentrisme (en is het soms zelfs onmisbaar)?

Is dat op het ego-gerichte perspectief nu zo schadelijk? Nee, egocentrisch gedrag is, als je het mij vraagt, niet per definitie een slechte eigenschap. Een zekere dosis zelfgerichtheid is onmisbaar om jezelf staande te houden en je mentale balans te bewaren. Wie de wereld vooral vanuit zichzelf bekijkt, heeft vaak een scherp kompas voor zijn eigen behoeften en grenzen. Dat betekent dat je sneller ‘nee’ zegt tegen taken die niet bij je horen, in plaats van jezelf leeg te trekken voor andermans to-do’s.

Bovendien kan egocentrisme je focus vergroten: je laat je minder afleiden door verwachtingen van anderen en blijft dichter bij je eigen doelen. Het resultaat? Efficiënter werken, minder stress én meer energie overhouden voor projecten waar je echt impact wilt maken.

Slaat dat egocentrisme echter door, dan werkt het juist averechts: het maakt het onder anderen moeilijker om echte verbindingen aan te gaan en soepel samen te werken met anderen.

Wat zijn de nadelen van egocentrisch gedrag?

Egocentrisme is echter niet alleen rozengeur en maneschijn. Het werkt ook egoïsme in de hand. Weet je nog? Dit is het handelen naar je eigen belangen zonder rekening te houden met anderen. Wie altijd vanuit zichzelf denkt en handelt, mist snel het grotere plaatje. Dit leidt tot de volgende nadelige gevolgen:

• Samenwerken wordt lastig: een collega die constant zijn eigen ideeën doordrukt, luistert niet naar input van anderen, waardoor goede oplossingen over het hoofd worden gezien.
• Het leidt ook tot frustratie en demotivatie bij het team; mensen voelen zich niet gehoord en dat merk je in de sfeer en uiteindelijk in de productiviteit.
• Op de langere termijn kan dit resulteren in meer verloop onder medewerkers, minder innovatieve ideeën en zelfs fysieke of mentale klachten binnen het team.

Toch maar eens die egocentrische instelling op de werkvloer aanpakken dan?

Heb jij ook te maken met een egocentrisch iemand?

Nu je dit allemaal van me gehoord hebt, vraag je je vast af of er een egocentrisch gedrag test is of iets dergelijks, zodat je die egotripper op je werk of je egocentrische partner eens er tegen kan houden. Ik kan je helpen met deze egocentrisme test:

Heb jij deze stellingen positief beantwoord? Dan vrees ik dat je het stempeltje egocentrisch op het hoofd mag drukken van degene die je gecheckt hebt. Maar wees niet bang! Egocentrische visies zijn af te leren! En wel zo:

Hoe kun je egocentrisch gedrag afleren? 9 tips om egocentrisme in te tomen

Egocentrisch gedrag kan frustrerend zijn, maar gelukkig is het niet iets waar je machteloos tegenover staat. Begin met bewustwording: herken het gedrag bij jezelf en anderen (middels bovenstaande test bijvoorbeeld), voordat het uit de hand loopt. Verder kan ik je deze 9 tips meegeven om egocentrisme bij jezelf een halt toe te roepen:

1. Stop positieve feedback te verwachten.
2. Jouw manier is niet de enige juiste.
3. Wees eens blij voor een ander.
4. Onthoud dingen over een ander.
5. Word vrienden met meerdere persoonlijkheden.
6. Wees aardig.
7. Ontvang feedback met open armen.
8. Luister naar andermans meningen.
9. Meld je aan voor een training in assertiviteit.

1. Geen lauwerkrans meer voor jou

Iemand met een egocentrische persoonlijkheid verwacht positieve feedback van anderen. Als je bijna leeft van je dagelijkse portie complimenten, dan zou je jezelf als egocentrisch kunnen zien. Je verwacht bijna lovende woorden, omdat je zo geweldig bent.

Quick fix: verwacht complimenten niet meer! Complimenten horen namelijk een leuke beloning te zijn; niet iets dat je altijd verwacht.

2. Jouw manier hoeft niet de enige juiste te zijn

Vind jij het ook zo ergerlijk als iemand dingen op een andere manier doet? Well… deal with it! Mensen kunnen dingen gewoon anders aanpakken en dat hoeft niet te betekenen dat dit slechter is dan hoe jij actie onderneemt. Jouw manier is heus niet de enige juiste, want er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden.

Hoe los je dit op? Laat de touwtjes eens wat varen. Stel je flexibeler op. Je zult waarschijnlijk even door een zure appel moeten bijten, maar uiteindelijk leer je jezelf wat opener op te stellen.

3. Wees eens blij voor een ander

“Jaloezie komt alleen voor bij mensen die het geluk van anderen niet kunnen accepteren…”

Zo zegt de Power Academy ook. En die persoon wil jij toch gewoon niet zijn? Egocentrische mensen willen geprezen worden en kunnen het niet hebben, als een ander iets bereikt heeft en daar (logischerwijs) lof voor krijgt. Egocentrische mensen zullen dan groen zien van jaloezie.

Pak jaloezie zo aan: kijk eens bewust naar je eigen leven in plaats van het te vergelijken met die van anderen. Focus je op de stappen die jij nog kunt zetten om zelf vooruit te komen. En wees dankbaar voor wat je wel hebt.

4. Onthoud dingen over anderen

Ben jij zo iemand die altijd verjaardagen of andere afspraken vergeet, totdat iemand het je voor de voeten werpt? Welnu, dat is een groot teken van egocentrisch gedrag. Het kan ook liggen aan een slecht organisatietalent of aandachtsstoornissen, maar vaak heeft vergeetachtigheid ook een egocentrisch tintje.

Hoe pak je dit aan? Zet eens verjaardagen en afspraken in een waterdicht time managementssysteem. Zet er bovendien een reminder op, zodat je vanaf nu niet meer vergeet om je oma te feliciteren of klanten terug te bellen.

5. Word vrienden met meerdere persoonlijkheden

Als je altijd in de spotlight wilt staan, dan vind je het niet fijn om met mensen om te gaan die populair, extravert of luidruchtig zijn (want dat levert natuurlijk concurrentie op). De aandacht moet op jou gericht zijn en jij moet dat centrale punt van focus zijn. Daarom matchen de zachtaardige, verlegen en rustige mensen (die de typische groene gedragsvoorkeur hebben van Erikssons DISC profiel) beter bij egocentrische personen.

Hoe te fixen? Door eens relaties aan te gaan met mensen, die niet aan het groene DISC profiel voldoen.

Als je leert om te gaan en te praten met meerdere persoonlijkheden, dan leer je luisteren, empathie tonen en rekening houden met andere belangen.

6. Wees aardig

Heb je weleens gehoord dat je bot bent (terwijl jij dacht dat je de aardigheid zelve was!)? Mensen die egocentrische trekken hebben, vinden al snel dat de ander en diens mening er minder toe doet. En met niet aardig doen, bedoel ik niet dat je iedereen afsnauwt die je tegenkomt. Nee, je kunt ook uit de hoogte doen tegen collega’s of vrienden. Je komt iedere keer ruim te laat op afspraken. Dat soort dingen zijn ook signalen aan de ander dat jij vindt dat zij je aandacht niet verdienen. Je bedoelt dat misschien niet zo, maar deze tekenen geven de ander aan dat jij meer om jezelf geeft dan om anderen.

Aardiger zijn, start zo: door kleine dingen te doen, zoals oprecht luisteren, complimenten geven of hulp aanbieden zonder iets terug te verwachten, vinden mensen je al snel een stuk aangenamer. En jou kosten deze kleine acties nauwelijks energie.

7. Ontvang feedback met open armen

Egocentrisch gedrag neemt vaak toe wanneer je alleen in je eigen bubbel leeft en nooit echt hoort wat anderen vinden. Door te leren feedback te ontvangen, open je die bubbel en krijg je een spiegel voorgehouden. Het gaat niet alleen om luisteren, maar ook om echt begrijpen wat er wordt gezegd, zonder meteen te verdedigen of te bagatelliseren.

Feedback ontvangen doe je in 5 stappen: luisteren, begrijpen, bedanken, reflecteren en verbeteren.

8. Luister naar andermans meningen

Egocentrisch gedrag verminderen begint bij écht luisteren naar anderen. Het gaat niet om knikken en wachten tot je zelf weer aan het woord bent, maar om aandachtig te volgen wat iemand zegt, vragen te stellen en te laten merken dat je hun perspectief serieus neemt. Probeer te begrijpen waarom iemand iets vindt, in plaats van meteen te reageren met je eigen mening.

Tip: herhaal in je eigen woorden wat de ander zegt, zodat je zeker weet dat je het goed hebt begrepen. Zo laat je zien dat je hun standpunt waardeert en doorbreek je automatisch de neiging om alleen je eigen verhaal te benadrukken.

9. Cursus assertiviteit volgen

Leren actief te luisteren? Leren om feedback te ontvangen? Leren om grenzen te stellen? Dit zijn allemaal onderwerpen die aan bod komen in de eendaagse cursus assertiviteit van Tijdwinst.com. In één dag leer je hoe je je eigen grenzen helder aangeeft zonder anderen te overrulen, hoe je op een respectvolle manier voor jezelf opkomt én tegelijkertijd oog houdt voor wat anderen nodig hebben, hoe je feedback moet geven én ontvangen en hoe je kunt ‘nee’ zeggen zonder schuldgevoelens.

Egocentrisch gedrag voorkom je door assertief te zijn, omdat je dan leert opkomen voor jezelf zonder de ander te overschaduwen.

Assertiviteit betekent duidelijk je grenzen aangeven, je eigen behoeften uitspreken én tegelijkertijd aandacht te hebben voor wat de ander zegt. In plaats van jezelf centraal te stellen uit onzekerheid of gewoonte, kies je bewust voor eerlijk en respectvol communiceren.

Hoe kan ik meer om anderen geven?

“Ja, maar hoe kan ik interesse tonen in anderen, als ik dat nooit gedaan heb?” Je kunt helaas niet in je hoofd een switch omzetten, waardoor je in één keer helemaal geïnteresseerd bent in een ander (dat zou pas makkelijk zijn!). Je moet hieraan werken, maar het goede nieuws is dus ook dat je hieraan kan werken. Als je maar wilt. Meer om anderen geven? Dat pak je namelijk zo aan:

1. Word je bewust van je eigen gedrag.
2. Stel vragen aan anderen.
3. Als je iemand gekwetst hebt, bied dan oprecht je excuses aan.
4. Luister naar de ander en dring je eigen verhalen niet tussentijds aan iemand op.
5. Laat zien dat je aan mensen denkt door een berichtje te sturen of iets attents te doen.
6. Waardeer relaties om wat te zijn en niet voor de winst die je eruit kunt halen.
7. Je mag van jezelf houden (ik ben helemaal pro eigenliefde!), maar houd dit in balans met de waarde die je aan anderen hecht.

Hoe ga je met egocentrische mensen om: een handleiding

“Hé, het is goed met jou. Ik ben niet de egocentrische hier, maar de ander!” Oei, dat is vervelend, want hoewel egocentrische mensen je niet bewust buitensluiten en over zichzelf praten, kan de omgang met zulke mensen je aardig wat energie kosten. Je kunt blijven hopen dat ze op een dag ineens doorhebben dat de wereld niet om hun as draait, maar eerlijk: die kans is klein. Dus wat werkt wel? 8 tips:

1. Claim je eigen ruimte.
2. Communiceer duidelijk.
3. Blijf kalm.
4. Geef je grenzen aan.
5. Blijf zelfverzekerd.
6. Ga het gesprek aan.
7. Soms gewoon accepteren en laten gaan.
8. Vermijd egocentrische personen.

1. Claim je eigen space

Met egocentrische mensen omgaan betekent vaak dat je het gevoel krijgt dat er simpelweg geen lucht in de kamer overblijft voor jouw verhaal. De kunst is dan niet harder schreeuwen of nóg meer moeite doen om gehoord te worden, maar je eigen ruimte pakken zonder excuses.

Voorbeeld:
“Ik wil daar straks op terugkomen, maar eerst wil ik dit punt maken.”

Het voelt misschien brutaal, maar geloof me: als jij geen grenzen neerzet, doen zij het ook niet voor je.

Je kunt ook fysiek je ruimte innemen. Hoe? Ga eens rechtop zitten of sta stevig op de grond. Draai je niet half weg, maar face degene voor je head on. Je houding vertelt net zo luid als je woorden dat je er bent en blijft. En ja, het zal soms ongemakkelijk zijn, zeker als de ander fronst of je subtiel probeert te overrulen. Maar ongemak is niet schadelijk. Jezelf continu naar de achtergrond drukken wel.

2. Duidelijk communiceren

Egocentrisch gedrag op de werkvloer ontstaat vaak uit misverstanden of een gebrek aan helderheid. Door duidelijk te communiceren voorkom je dat mensen zichzelf voortdurend op de voorgrond plaatsen om gehoord te worden. Duidelijke communicatie betekent ook dat je grenzen aangeeft: als een collega telkens zijn ideeën boven die van anderen plaatst, benoem je rustig wat jouw rol en bijdrage is, zonder beschuldigend te worden.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Zo doe je het: weet wat je wilt zeggen en waarom het belangrijk is. Gebruik korte, concrete zinnen en vermijd vaagheden of impliciete hints. Check vervolgens of je boodschap echt is aangekomen

3. Blijf kalm

Egocentrische mensen kunnen je bloeddruk razendsnel omhoog jagen in gesprekken en voor je het weet zit je in een woordenwisseling waarin je jezelf hoort praten met een stem die nét iets te hoog klinkt. Precies dat is hun kracht: ze trekken je hun draaikolk in. Het tegengif? Rust. Niet de zen-achtige, wierook-en-yogamat-rust (tenzij dat jouw ding is), maar gewoon je ademhaling laag houden en niet meegaan in hun tempo.

Voorbeeld:
Stel je voor: een collega die tijdens een overleg wéér alles naar zich toetrekt. In plaats van erdoorheen te duwen of geïrriteerd te zuchten, leun je achterover, je noteert je punt rustig en je wacht het juiste moment af om de regie te pakken.

4. Geef je grenzen aan

Grenzen stellen bij egocentrische mensen is vaak nodig, want als jij ze niet neerzet, nemen ze zonder pardon je hele ruimte in.

Voorbeeld:
Als je collega die altijd klusjes bij jou deponeert weer bij je staat, zeg jij: “Nee, dat past niet in mijn planning, ik heb mijn eigen prioriteiten.”

Grenzen stellen is geen aanval, het is zelfrespect in actie. En hoe consequenter jij dat doet, hoe meer je zult zien dat je grenzen gerespecteerd zullen worden.

5. Blijf zelfverzekerd

Het helpt enorm om zelfverzekerd en assertief te blijven als je met egocentrische mensen te maken hebt. Ze zijn vaak luid aanwezig, nemen ruimte in alsof die vanzelfsprekend van hen is en verwachten dat jij meegaat in hun verhaal. Maar als jij rustig blijft en je lichaamshouding die kalmte ook meegeeft, dan verandert de dynamiek.

Voorbeeld:
Als je vriend bij het volgende gesprek weer alle aandacht naar zich toetrekt, zeg jij: “Leuk dat je dat deelt, maar ik wil ook even iets vertellen.”

Het gaat niet om ruzie zoeken, maar om laten merken dat jouw stem evenveel waard is. Assertief zijn is geen strijd, het is simpelweg weigeren om jezelf weg te cijferen.

6. Ga het gesprek aan

In tegenstelling tot narcisme kan een egocentrisch persoon zijn visie ook echt veranderen… moet je hem of haar daar wel bewust van maken. Als je dus merkt dat een belangrijk iemand in je omgeving egocentrische trekken heeft, vertel het ze dan. Vertel ze kalm wat je geobserveerd hebt en hoe je je daarbij voelt. Zo is het probleem bij jou dan verdwenen, maar ook open je vaak de ogen van de egocentrist. Vergeet niet dat een egocentrist niks doelbewust doet; hij of zij staat er gewoon niet bij stil dat het ook anders kan.

7. Soms gewoon accepteren en laten gaan

“Are you f*cking kidding me?” Nee, soms is het gewoon beter te accepteren dat iemand egocentrisch is. Het klinkt moedeloos, maar als je het hebt aangegeven en deze persoon weigert iets met je feedback te doen, dan wil je niet stranden in eindeloze discussies. Dat kent alleen maar verliezers (denk aan de energie die het kost). Probeer het een plaatsje te geven en los te laten.

8. Vermijd egocentrische personen

Kun je het niet accepteren en loslaten? Red dan jezelf! Klinkt dramatisch? Misschien wel, maar het is voor je eigen mentale batterij beter om dan wat afstand te creëren tussen de egocentrische persoon en jezelf (Of zoals Gandalf van Lord of the Rings zegt: “RUN!”). Vermijd sociaal contact (dus ook op social media) en als je buiten beeld valt, zal een egocentrisch persoon je sowieso snel vergeten.

Soms is afstand nemen van egocentrische mensen geen zwakte, maar energiemanagement. Sommige egocentrische mensen kosten meer energie dan ze opleveren. Houd het netjes, houd het kort en ga weer door met je dag. #egocentrisch #communicatie #energiebeheer

— Tijdwinst.com (@tijdwinst) July 3, 2026

Conclusie: egocentrisme afleren begint dus bij bewustzijn

Egocentrisch gedrag is geen onoverkomelijk probleem, maar een natuurlijke neiging die we allemaal in meer of mindere mate in ons dragen. Het wordt pas lastig wanneer het anderen blokkeert, samenwerking bemoeilijkt of je eigen relaties onder druk zet. Gelukkig is er veel winst te behalen door simpelweg bewust te worden van je gedrag, actief te luisteren, feedback te omarmen en je eigen perspectief af te wisselen met dat van anderen. Begin klein: stel vragen, waardeer anderen en durf je eigen grenzen te stellen. Met oefening en aandacht voor zowel jezelf als je omgeving, verandert een egocentrische reflex langzaam in een gezonde balans tussen zelfliefde en oog hebben voor anderen. Het is niet altijd makkelijk, maar zeker de moeite waard.

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Veelgestelde vragen over egocentrisch gedrag

• Hoe herken je een egocentrisch persoon?

  Je herkent een egocentrisch persoon vaak aan subtiele en minder subtiele signalen. Hier zijn een paar egocentrisch gedrag kenmerken:

  • Dominantie in gesprekken
  • Altijd over zichzelf praten
  • Geven geen complimenten
  • Geen interesse in anderen
  • Omringen zichzelf met zachtaardige, verlegen mensen
  • Merken nooit wat anderen nodig hebben
  • Verwachten lof/complimenten
  • Negatieve feedback wordt weggewuifd

• Wat is het tegenovergestelde van egocentrisch?

  Het tegenovergestelde van egocentrisch is altruïstisch. Dit zijn mensen die niet primair met zichzelf bezig zijn, maar echt oog hebben voor anderen. Ze zijn kortom op anderen gericht in plaats van op zichzelf.

• Wat is het verschil tussen narcistisch en egocentrisch?

  Een egocentrisch persoon is vooral gefocust op zichzelf, vaak uit gewoonte of gebrek aan bewustzijn van anderen. Het is meer een manier van navigeren door het leven: alles draait een beetje (of veel) om henzelf, zonder dat het per se kwaadaardig of manipulatief is.

  Een narcistisch persoon gaat een stap verder: hun zelfgerichtheid is vaak diep geworteld in een gevoel van superioriteit en een sterke behoefte aan bewondering. Narcisten hebben moeite met kritiek, kunnen manipulatief zijn om hun imago te beschermen, en voelen vaak weinig echte empathie.

• Wat betekent egocentrisch precies en hoe verschilt het van egoïsme?

  Egocentrisme en egoïsme lijken op het eerste gezicht op elkaar – allebei draaien ze om “ik, ik, ik”, maar er zit een belangrijk verschil in hoe het naar buiten komt en hoe bewust het is. Egocentrisme is vooral een perspectief. Een egocentrisch persoon ziet de wereld vrijwel altijd vanuit zijn eigen bril en heeft moeite om zich in anderen in te leven. Het gaat niet per se om slechte intenties; een kind dat alles wil hebben omdat hij denkt dat anderen het ook zo zouden doen, is egocentrisch. Het is een manier van denken.

  Egoïsme, daarentegen, is een bewuste keuze om je eigen belang boven dat van anderen te stellen. Een egoïst weet dat hij andere opties heeft en dat hij keuzes maakt die vooral hemzelf dienen. Het is intentioneel gedrag.

  Stel, je zit in een vergadering en iemand deelt een probleem waar hij mee worstelt. Een egocentrisch persoon reageert: “Oh ja, dat heb ik ook gehad en bij mij werkte dit, want…” Een egoïstisch persoon reageert: “Luister, ik denk dat mijn oplossing beter is, want…” En in de tussentijd denkend aan hoe zijn project nu vooruit komt en hoe goed dit op zijn evaluatie staat.

• Hoe herken je egocentrisch gedrag bij kinderen, tieners of volwassenen?

  Egocentrisch gedrag herken je vooral aan hoe iemand de wereld ziet en erop reageert. Het gaat er niet om dat die persoon expres anderen tekort doet, maar dat hij of zij simpelweg niet goed kan inschatten hoe anderen zich voelen of denken. Het uit zich iets anders bij kinderen, tieners en volwassenen:

  • Kinderen: huilen omdat iets oneerlijk is, praten over zichzelf, frustratie bij spellen.
  • Tieners: eigen problemen het belangrijkst, moeite met compromissen sluiten en social media is een directe reflectie van hun eigenwaarde.
  • Volwassenen: dominantie in gesprekken met eigen ervaringen, keuzes beïnvloeden meteen anderen en andermans successen worden weggewuifd of overschaduwd.

• Is egocentrisme een normaal onderdeel van ontwikkeling bij kinderen?

  Ja, want kinderen hebben een minder ontwikkelde prefrontale cortex; het deel in je hersenen dat verantwoordelijk is voor onder andere het inlevingsvermogen.

• Wat zijn de oorzaken van egocentrisch gedrag bij volwassenen?

  Empathie ontwikkelen is een proces dat begint in de kindertijd, maar sommige volwassenen hebben dit nooit volledig geleerd of geoefend. Ze kunnen emoties van anderen wel herkennen, maar hebben moeite om zich er echt in te verplaatsen. Paradoxaal genoeg zien we egocentrisme daarnaast vaak bij mensen die onzeker zijn. Door voortdurend hun eigen perspectief te benadrukken, proberen ze controle te houden of erkenning te krijgen. Ook als iemand jarenlang in een omgeving heeft gezeten waarin eigen belangen centraal staan, wordt egocentrisme een automatische reflex.

• Welke invloed heeft egocentrisme op relaties, werk en vriendschappen?

  Egocentrisme is als een onzichtbare barrière die mensen van elkaar scheidt, vaak zonder dat degene die het vertoont het zelf doorheeft. In relaties merk je het wanneer gesprekken vooral draaien om de ervaringen, problemen of successen van de egocentrische partner, terwijl de ander telkens op de achtergrond verdwijnt. Hetzelfde patroon zie je op het werk: een egocentrische collega of leidinggevende luistert zelden echt, neemt weinig verantwoordelijkheid voor de samenwerking en schiet in de verdediging zodra iets niet volgens plan verloopt. Vriendschappen lijden misschien nog het meest; ze voelen zwaar en eenzijdig aan, omdat je constant het gevoel hebt dat je energie geeft zonder dat er iets terugkomt. Het is die subtiele, maar constante onevenwichtigheid die relaties onder druk zet.

• Kan iemand leren minder egocentrisch te zijn, en zo ja, hoe?

  Je kunt leren om een minder egocentrische gedachtegang erop na te houden. Ik heb hiervoor 10 tips:

  • Verwacht niet langer complimenten, maar zie het als iets extra’s.
  • Stel je open voor andere manieren van aanpak (jouw manier is niet altijd de beste).
  • Onthoud dingen over anderen.
  • Ben niet meer jaloers op anderen.
  • Gedraag je niet meer zo lomp.
  • Wees vrienden met meerdere persoonlijkheden.
  • Sta open voor feedback.
  • Communiceer concreet en duidelijk.
  • Luister naar andermans meningen.
  • Volg een cursus assertiviteit.

• Wat is het verschil tussen egocentrisme en narcisme?

  Egocentrisme en narcisme worden vaak op één hoop gegooid, maar ze zijn niet hetzelfde. Een egocentrisch iemand bekijkt de wereld vooral door zijn eigen bril. Dit kan irritant zijn, maar het komt meestal voort uit een beperkte blik, niet uit kwade wil. Narcisme gaat een stap verder. Daar draait het niet alleen om de eigen bril, maar ook om de spiegel: het verlangen om bewonderd te worden, belangrijk gevonden te worden, vaak ten koste van anderen. Een narcist wil niet gewoon gelijk hebben in een discussie, hij wil dat jij toegeeft dat hij briljant is. Het verschil? Egocentrisme is soms onhandig en vermoeiend, narcisme kan manipulatief en uitputtend zijn.

• Zijn egocentrische mensen zich bewust van hun gedrag?

  Een egocentrisch persoon is vaak niet bewust bezig met anderen buitensluiten of negeren. Het is meer dat hun aandacht vanzelf naar hun eigen wereld trekt, alsof hun brein een soort automatische gps heeft die altijd op “ik” staat ingesteld. Ze hebben dus meestal geen slecht plan, maar missen simpelweg het perspectief van de ander. Dat is ook meteen het verschil met egoïsme, waarbij wel vaak bewust de keuze wordt gemaakt om te handelen op een bepaalde manier (ondanks dat de belangen van anderen hierbij geschaad worden).

• Hoe ga je om met egocentrische collega’s of familieleden?

  Omgaan met egocentrische collega’s of familieleden vraagt vooral om strategie, niet om eindeloze irritatie slikken. Want eerlijk: wachten tot zij ineens spontaan rekening gaan houden met jouw perspectief, is net zo zinvol als wachten tot je printer uit zichzelf papier bijvult. Daarom kun je beter:

  • Je grenzen aangeven
  • Je eigen ruimte innemen
  • Kalm blijven
  • Zelfverzekerd zijn
  • Loslaten
  • Feedback aangeven
  • Een egocentrist vermijden

• Welke rol speelt egocentrisme in psychologie en opvoedkunde?

  In de psychologie wordt egocentrisme vaak gezien als een natuurlijk verschijnsel: iedereen kijkt de wereld in eerste instantie door zijn eigen bril. Bij kinderen is dat zelfs de norm. Denk aan een peuter die verstijft als jij pijn hebt, maar dan vooral omdat híj schrikt van jouw traan, niet omdat hij zich écht kan verplaatsen in jouw gevoel. Egocentrisme is dus niet per se een stoornis of een karakterfout, maar een ontwikkelingsfase en een menselijke neiging.

  In de opvoedkunde speelt egocentrisme dus een belangrijke rol, omdat het helpt om te begrijpen waarom kinderen soms zo koppig of onredelijk lijken. Een kleuter die weigert zijn speelgoed te delen, doet dat niet omdat hij “asociaal” is, maar omdat hij nog niet kan overzien dat de ander óók plezier wil maken. Zijn wereld draait om hemzelf en dat is in die fase volkomen normaal. Voor ouders en leraren betekent dit dat ze geduld moeten hebben én grenzen moeten aangeven: je leert een kind stap voor stap dat er naast zijn eigen beleving ook die van anderen bestaat.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat mensen helpt slimmer en efficiënter (samen)werken. Door het hele land geven we (online) trainingen, zoals time management, assertiviteit, gesprekstechnieken en snellezen. Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Bekijk onze website en blog of schrijf je in voor een van onze (digitale) trainingen.