Een eventuele relatie al afkappen voordat het serieus wordt of niet het achterste van je tong laten zien, omdat je bang bent om afgewezen te worden… Het zijn kenmerken van bindingsangst. Een term die in de volksmond vaak genoemd wordt, maar waar maar weinig mensen écht veel van weten. Want wat is bindingsangst precies? Maak met mijn tips snel korte metten hiermee.

Wat komt aan bod:

  1. Ik begin bij het begin: wat is bindingsangst precies?
  2. Hoe ontstaat bindingsangst?
  3. Wat zijn de kenmerken van bindingsangst?
  4. Wat is het verschil tussen bindingsangst en verlatingsangst?
  5. Kan bindingsangst ook op het werk voorkomen?
  6. Hoe doorbreek je bindingsangst?
  7. Wanneer is professionele hulp verstandig bij bindingsangst?
  8. Zó sta je sterker in je schoenen

Wat is bindingsangst precies?

Bindingsangst is de angst voor emotionele nabijheid, afhankelijkheid en een langdurige verbinding. Het is niet zo dat je niet wíl binden met iemand, het gaat om de spanning die ontstaat zodra een relatie serieuze vormen aanneemt. Is iets luchtig en vrijblijvend, dan voelt het veilig. Ontstaan er verwachtingen en wederzijdse afhankelijkheid, dan kan er onrust ontstaan. En dat noem je bindingsangst.

Word je geboren met bindingsangst?

Nee. je wordt hier niet mee geboren. Het is geen officiële diagnose, maar een gedragspatroon. Het betekent ook niet dat je geen liefde wil. Sterker nog, je wil niets liever, maar hebt ook een grote behoefte aan vrijheid en om zelfstandig door het leven te gaan. Wanneer deze twee samengaan, dan voelt het veilig. Maar komt iets of iemand te dicht bij? Dan ben je bang om controle te verliezen of gekwetst te raken. Bindingsangst wordt in het Engels dan ook wel fear of commitment genoemd.

bindingsangst is iets waarover je moet praten

Iemand met bindingsangst kan zichzelf de vraag stellen: waarom voelt afstand veilig en nabijheid als een bedreiging? Dat antwoord ligt meestal dieper dan je denkt.

Hoe ontstaat bindingsangst?

Misschien herken je je in de uitleg over het hebben van bindingsangst. Het rijmt met de vraag die je jezelf mogelijk al vaak hebt gesteld: waarom haak ik af zodra het serieus wordt? Bindingsangst ontstaat niet zomaar. Het is iets wat je (vaak zonder dat je het doorhad) hebt aangeleerd. Het kan onder andere ontstaan door:

  • Onveilige hechting tijdens je jeugd. Als je als kind niet zeker wist of je ouder altijd voor je klaarstond, dan leer je dat nabijheid niet vanzelfsprekend veilig is.
  • Een emotioneel afwezige ouder. Wanneer gevoelens weinig ruimte kregen of werden weggewuifd, kun je later moeite hebben om je eigen emoties te delen.
  • Inconsistente zorg. Als aandacht en liefde onvoorspelbaar waren (de ene dag warm, de andere dag afstandelijk), kan dat zorgen voor wantrouwen in relaties.
  • Ouders met relatieproblemen. Wanneer je opgroeit met ruzies, spanningen of een instabiele relatie als voorbeeld, kan liefde onbewust gekoppeld worden aan conflict of onzekerheid.
  • Te vroeg zelfstandig moeten zijn. Als je al jong leerde dat je het vooral zelf moest oplossen, kan afhankelijk zijn van een partner later ongemakkelijk of zelfs bedreigend voelen.
  • Eerdere pijnlijke relatie-ervaringen. Een breuk, bedrog of plotselinge afwijzing kan ervoor zorgen dat je brein verbinding gaat zien als iets dat uiteindelijk pijn oplevert.

Er kunnen uiteraard meer oorzaken zijn die bindingsangst veroorzaken. Dit is slechts een greep uit mogelijke voorbeelden, waar je simpelweg de dupe van bent. Je hebt geleerd om jezelf te beschermen en daar is bindingsangst uit voortgekomen. Dit allemaal door ervaringen tijdens je jeugd óf uit latere momenten in je leven.

Je brein ziet, door deze eerdere ervaringen, nabijheid als een risico. Is iets op afstand? Dan ziet je brein controle. Dit is een psychologisch mechanisme dat je brein zichzelf heeft aangeleerd. Komt iemand dus dichter bij, dan is jouw eerste respons  afstand nemen om de mogelijke pijn te voorkomen.

Wat zijn de kenmerken van bindingsangst?

Je hebt de vraag misschien ooit aan jezelf gesteld: waarom val ik steeds op onbereikbare partners? Of misschien heb je tijdens een relatie getwijfeld aan bepaalde gevoelens van jezelf. Je dacht: wil ik weglopen vanwege bindingsangst of niet verliefd zijn? Hartstikke logisch dat je hierover hebt getwijfeld. De twee zijn soms lastig uit elkaar te houden.

threads post over bindingsangst

Toch zijn er een aantal signalen die regelmatig terugkomen bij mensen met bindingsangst. Deze kunnen bij iedereen anders tot uiting komen. Bij zowel bindingsangst bij een man of vrouw zijn de symptomen vaak vergelijkbaar. In sommige gevallen spreken mensen zelfs van extreme bindingsangst symptomen, wanneer die patronen keer op keer in de weg zitten.

Veelvoorkomende signalen zijn bijvoorbeeld:

  • Afhaken zodra het serieus wordt. Zolang het daten luchtig blijft, voelt het goed. Maar zodra er sprake is van exclusiviteit of toekomstplannen, ontstaat er twijfel of de neiging om afstand te nemen.
  • Kritisch worden op de ander zodra er commitment dreigt. Kleine eigenschappen van de ander gaan plots zwaar wegen. Wat eerst charmant was, voelt ineens irritant of onoverkomelijk.
  • Veel twijfels over ‘of dit wel de juiste persoon is’. Er blijft een stemmetje dat zegt dat er misschien ergens iemand is die beter past, waardoor het moeilijk wordt om je echt te verbinden.
  • Sterke behoefte aan vrijheid. Het gevoel dat een relatie je autonomie beperkt kan snel opkomen, zelfs als de ander je dit helemaal niet oplegt.
  • Onrust bij toekomstplannen. Gesprekken over samenwonen of over vakanties die pas maanden later plaatsvinden kunnen spanning oproepen.
  • Relaties saboteren zonder duidelijke reden. Bijvoorbeeld door afstandelijk te worden, ruzie uit te lokken of emotioneel dicht te klappen, waardoor de relatie langzaam onder druk komt te staan.
  • Een intense start, gevolgd door een plotselinge terugtrekking. In het begin kan het juist heel snel en intens voelen, maar zodra de verbinding dieper wordt, ontstaat de behoefte om gas terug te nemen.

Niet iedereen met bindingsangst herkent zich in al deze punten. Maar als meerdere van deze patronen regelmatig terugkomen in je relaties, kan het een aanwijzing zijn dat er meer speelt dan alleen jouw kritische partnerkeuze. Ook wordt er bij bindingsangst vaak gesproken over de ‘fases van bindingsangst’, een patroon waarbij iemand eerst heel betrokken kan zijn, maar zich later terugtrekt zodra de relatie dieper wordt.

Wat is het verschil tussen bindingsangst en verlatingsangst?

Grote kans dat je de term bindingsangst en verlatingsangst allebei van naam kent. Maar hoe de twee precies van elkaar verschillen? Veel mensen kunnen het maar moeilijk uitleggen.

Bindingsangst en verlatingsangst worden vaak door elkaar gehaald, maar ze draaien eigenlijk om het tegenovergestelde. Waar iemand met bindingsangst angstig wordt als iemand dichtbij komt, is iemand met verlatingsangst juist bang om dat te verliezen. Neigt iemand weg te gaan, dan wringt iemand met verlatingsangst zich in allerlei bochten om dit te voorkomen.

Verlatingsangst herken je aan symptomen als:

  • Angst om verlaten te worden
  • Vastklampen aan de ander
  • Sterke behoefte aan bevestiging
  • Relaties kosten wat kost proberen te redden (ook al zijn ze giftig!)

Ik hoor je denken… wat hebben de twee dan met elkaar te maken?

Opvallend genoeg trekt iemand met bindingsangst vaak iemand met verlatingsangst aan. De één voelt drang om afstand te nemen, terwijl de ander juist zo dicht mogelijk bij de ander wil blijven. En geloof mij: dat is geen goede basis voor een gezonde relatie.

Kan bindingsangst ook op het werk voorkomen?

Ik heb het nu voornamelijk over relaties gehad, maar niet alleen op dat vlak speelt bindingsangst een rol. Ook op de werkvloer kan het flink wat belemmeringen met zich meebrengen. Hoe zit dat precies?

Heb je bindingsangst, dan vind je commitment en verbinding ingewikkeld. En dat zijn twee zaken die ook op de werkvloer van toepassing zijn. Dit kan zich op de volgende manieren uiten:

  • Je hebt moeite met langdurige samenwerkingen. Zodra een samenwerking té intensief of langdurig lijkt, kan er onbewust afstand worden genomen.
  • Je haakt af bij promotiekansen een té hoge betrokkenheid. Een stap maken in je carrière, staat vaak gelijk aan meer verantwoordelijkheid. Iemand met bindingsangst deinst in zo’n geval juist terug.
  • Je start een project enthousiast, maar hebt moeite om ‘m af te ronden. Dit heeft te maken met verplichtingen die zwaarder worden, zodra het einde nadert. Je motivatie neemt af, omdat je niet meer zo ‘vrij’ bent als aan het begin van het project.
  • Je houdt afstand van collega’s. Een gezellig praatje op de werkvloer is prima, maar je hoeft in privé sferen niet met je collega’s af te spreken. Dan komt het te dichtbij. Eindstand: het contact blijft altijd oppervlakkig.
  • Je durft niet te kiezen voor leiderschap. Jij, als leider, bent verantwoordelijk voor anderen. Dat is iets waar jij liever voor wegloopt.
  • Je vermijdt een conflict door afstand te nemen. Iets wordt niet uitgesproken, maar ontweken. Je kiest voor de ‘makkelijke weg’.

Wat is de link tussen bindingsangst en assertiviteit?

Het is inmiddels duidelijk wat bindingsangst precies inhoudt. De vraag is echter: zit er een link tussen bindingsangst en assertiviteit? Of eigenlijk: hebben mensen die niet assertief zijn, sneller last van bindingsangst?

Dat hoeft niet zo te zijn. Zoals ik eerder noemde, vloeit bindingsangst voort uit een gebeurtenis uit het verleden. Iemand die niet assertief is, vindt het lastig om op een duidelijke en rustige manier voor zichzelf op te komen. Dat betekent niet per se dat iemand stil of onzeker is, maar wel dat eigen behoeften, grenzen of meningen niet altijd worden uitgesproken.

Je zou denken dat iemand met bindingsangst juist heel assertief is, omdat iemand onafhankelijk en sterk overkomt. Deze persoon weet wat ‘ie wil. Maar is dat ook echt zo?

Iemand met bindingsangst heeft juist…

  • Moeite met kwetsbaar zijn. Gevoelens delen? Liever niet.
  • Trekt zich terug, in plaats van grenzen stellen. Deze persoon besluit iets zelf, zonder een ingewikkeld gesprek aan te gaan.
  • Geeft indirecte signalen, maar spreekt zaken niet duidelijk uit.

Kortom, iemand met bindingsangst is niet assertief. Een assertief persoon gaat niet weg wanneer het ingewikkeld wordt, maar durft te blijven.

Even tussendoor!

Wil je meer praktische tips om voor jezelf op te komen of sterker in je schoenen te staan op de werkvloer? Of droom je van een werkdag die efficiënter ingedeeld is? Volg ons dan op Instagram en LinkedIn voor dagelijkse tips die je meteen kunt toepassen. Liever onderweg leren, zonder te scrollen? Luister dan naar onze podcast.

onze twee boeken Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is

Enne, heb je even helemaal geen zin in schermtijd? Dan kun je natuurlijk ook lekker offline aan de slag met onze boeken: Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is.

Hoe doorbreek je bindingsangst?

Hoogtijd om patronen te doorbreken, toch? Wil je bindingsangst oplossen, dan moet je beseffen dat deze verandering niet over één nacht ijs gaat. Je hebt dit patroon immers over jaren opgebouwd. Het goede nieuws: je kunt er wél mee aan de slag.

Dus, hoe doorbreek je bindingsangst? 6 tips:

  1. Zie je eigen patroon onder ogen.
  2. Ontdek jouw persoonlijke triggers.
  3. Leer omgaan met spanning.
  4. Durf je angst te benoemen.
  5. Maak een bewuste (en doordachte) keuze.
  6. Werk aan een veilige hechtingsstijl.

1. Zie je eigen patroon onder ogen

De eerste stap is misschien wel het belangrijkste van allemaal: herken wanneer jouw bindingsangst opspeelt. Wanneer trek jij je terug? Op welk moment in een relatie ontstaat er twijfel of onrust?

Tip: Krijg je het gevoel van: ik moet afstand nemen? Stel jezelf dan eerst één vraag. Wat gebeurde er vlak voordat ik dit voelde?

Vaak ontdek je dat er net iets gebeurde waardoor de relatie serieuzer werd.

2. Ontdek jouw persoonlijke triggers

Bindingsangst komt meestal niet zomaar uit de lucht vallen. Vaak zijn er bepaalde situaties die spanning oproepen. Denk aan gesprekken over het plakken van een label op een relatie of toekomstplannen.

Voorbeeld:
Je hebt het leuk met iemand. Jullie daten al een tijdje en het is serieus. Deze persoon stelt voor een vakantie te boeken voor over twee maanden. Wat een leuk vooruitzicht zou moeten zijn, wakkert stress bij jou aan.

Kortom, momenten waarop iets serieuzer wordt, is voor jou een trigger.

3. Leer omgaan met de spanning

Wanneer iemand dichterbij komt, kan dat spanning in je lichaam veroorzaken. Veel mensen met bindingsangst denken op zo’n moment dat er iets niet pluis is. En dat is precies wat er moet veranderen. Spanning betekent niet altijd dat iets verkeerd is.

Tip: Probeer niet meteen te handelen wanneer je spanning voelt. Geef jezelf een paar dagen om te voelen wat er écht speelt, in plaats van direct afstand te nemen of knopen door te hakken.

4. Durf je angst te benoemen

Ik snap het, dit is spannend, maar wél heel belangrijk. Door eerlijk te zijn over wat er in je omgaat, krijgt de ander de kans om je beter te begrijpen.

Voorbeeld:
In plaats van constant het gesprek over een vakantie wegwuiven of langzaamaan afstand nemen van iemand, kun je beter eerlijk zijn. Met een opmerking als: “Ik merk dat ik het soms spannend vind als dingen serieuzer worden. Dat ligt niet aan jou, maar aan mijn eigen verleden”, maak je een hoop duidelijk.

5. Maak een bewuste (en doordachte) keuze

Het wordt tijd om die automatische piloot uit te schakelen. De uitdaging is om dat patroon te doorbreken en niet meer te reageren vanuit angst.

Tip: schreeuwt je lichaam om afstand te nemen? Stel jezelf op zo’n moment twee simpele vragen. Ga ik omdat ik ergens voor wegloop? Of wil ik eigenlijk blijven?

En ook hier geldt: neem een paar dagen de tijd om alles op een rijtje te zetten. Praat erover met iemand die je vertrouwt of schrijf de woorden en gedachten van je af.

6. Werk aan een veilige hechtingsstijl

Bindingsangst heeft vaak te maken met hoe je in het verleden hebt geleerd om met relaties om te gaan. Dat is vervelend, maar gelukkig ook veranderbaar. Door bewust met relaties om te gaan, leer je dat nabijheid niet automatisch gevaar betekent. Hoe beter je begrijpt waar jouw reacties vandaan komen, hoe makkelijker het wordt om nieuwe keuzes te maken.

Wanneer is professionele hulp verstandig bij bindingsangst?

Mijn tips kunnen nog zo praktisch, simpel en makkelijk toepasbaar lijken, soms zit bindingsangst te diep. Het lukt dan niet om je eigen patronen te doorbreken. Zelfs wanneer je dat wél graag wil.

Hoe herken je de signalen die vragen om therapie of coaching?

  • Het lijkt alsof je elke keer tegen dezelfde muur loopt: een relatie start intens, maar loopt al snel stuk. Kortom: al je relaties zijn kort en bondig.
  • Je krijgt paniekaanvallen bij commitment. Zodra het serieus wordt, slaat de stress of angst toe, waardoor normaal functioneren onmogelijk lijkt.
  • Je hebt al van alles geprobeerd, maar blijft vervallen in dezelfde automatische reacties. Je patronen kunnen niet doorbroken worden.

Therapie of coaching kan in zo’n geval helpen om je patronen te doorbreken en te begrijpen waarom nabijheid als een bedreiging voelt. Dat is niet alles, want ook kan het helpen bij het verwerken van trauma’s uit het verleden of meer zelfvertrouwen.

Zó sta je sterker in je schoenen: meld je aan voor een assertiviteitstraining

Ik benoemde de vraag “Hoe beïnvloedt bindingsangst mijn assertiviteit?” al eerder in het artikel. Heb je last van bindingsangst, dan is er vaak een gebrek aan assertiviteit. Het lijkt alsof je weet wat je wil, maar eigenlijk zou je véél beter moeten worden in voor jezelf opkomen of je behoeften uitspreken.

En gelukkig kunnen wij je daarbij helpen.

review tijdwinst assertiviteitstraining

Tijdens onze krachtige 1-daagse Assertiviteitstraining leer je jouw communicatieve vaardigheden te versterken en je zelfverzekerdheid op de werkvloer (en daarbuiten) te vergroten. Leer effectieve technieken om met zelfvertrouwen en overtuiging te spreken en dat allemaal in één dag.

Conclusie: bindingsangst doorbreken doe je dus zo

Bindingsangst betekent niet dat je geen liefde, verbinding of verantwoordelijkheid wilt. Het betekent vooral dat nabijheid spanning kan oproepen, waardoor je jezelf beschermt door afstand te nemen. Dat patroon kan ontstaan door ervaringen uit je jeugd of eerdere relaties en het kan zich niet alleen in de liefde laten zien, maar ook op je werk. Denk aan moeite met langdurige samenwerking, verantwoordelijkheid of het uitspreken van wat je werkelijk nodig hebt.

Wil je bindingsangst doorbreken, dan helpen deze stappen erbij:

  • Breng je terugkerende gedragspatronen in kaart.
  • Onderzoek welke situaties jouw angst aanwakkeren.
  • Oefen met het verdragen van ongemak en onrust.
  • Spreek uit waar je bang voor bent.
  • Neem beslissingen vanuit rust in plaats van vanuit een eerste impuls.
  • Leer stap voor stap om nabijheid als veiliger te ervaren.

De volgende keer dat alles in jou roept dat je weg moet, hoef je dus niet meteen je hardloopschoenen aan te trekken. Onderzoek eerst wat er gebeurt. Juist door te blijven communiceren, grenzen uit te spreken en kwetsbaarheid toe te laten, geef je jezelf de kans om anders te reageren dan je gewend bent. En misschien is dát wel de eerste echte stap richting verbinding.

Inge Martina Nysten,
Communicatie- en marketing manager

Meer weten?

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen.