Assertief communiceren: het ik-model

assertief communiceren tips

Niet alleen communiceren om je boodschap over te brengen, maar ook nog eens wat gedaan krijgen van de ander. Daar gebruik je het ik-model voor. Communicatie op een heel nieuw niveau, met 4 magische woorden.

Kinderen communiceren zo direct als ze kunnen. “IJs!” of “Nee, niet naar bed!”. Het is meteen duidelijk wat ze willen en wat ze bedoelen. Omdat het kinderen zijn vergeef je hen de weinig tactische manier waarop ze hun boodschap verkondigen.

Tip: moeite met grenzen aangeven? Volg onze 1-daagse assertiviteitstraining!
Meer weten?

Als volwassene ben je aangewezen op een andere – meer tactische – manier van communiceren. Je leert kinderen om om iets netjes te vragen, om ‘alsjeblieft’ te zeggen en om met hele zinnen te spreken. Je weet heel goed hoe je correct moet communiceren – al lukt het misschien niet altijd om dat even correct in de praktijk te doen. Je weet in elk gevoel hoe het zou moeten.

Maar weet je ook hoe je precies zo communiceert dat je:

• daadwerkelijk iets gedaan krijgt van een ander;

• direct begrepen wordt;

• en dat je mensen makkelijker te vriend houdt?

Dat is wat je doet wanneer je assertief communiceert: het volgende niveau in communicatie-opvoeding. Met het ik-model bijvoorbeeld. Één van de meest bekende assertiviteitstechnieken in de communicatie.

Assertief communiceren op niveau: het ik-model

Om te kunnen communiceren op het niveau van een welopgevoede volwassene in plaats van dat van een kind, is assertiviteit een must. 

Ik weet dat jouw opvoeding er al een tijd geleden op zit, maar dat betekent niet dat je jezelf nog verder kunt ontwikkelen. Alleen al om die momenten van zwakte voor te zijn.
Wie kent er bijvoorbeeld niet het moment waarop je tegen je partner uit je slof schiet en hem of haar voor “lui varken” uitmaakt. Of iets anders. Vrij primitieve communicatie. Bovendien krijg je met zulke primitieve communicatie totaal niks gedaan van de ander. Niet wat je gedaan wil krijgen, in elk geval. Je partner springt vast niet van de bank af om het gras te gaan maaien, wanneer je op deze manier communiceert. Wanneer je het iets anders aanpakt wel.

Er zijn een zestal magische woorden waarmee je iets van een ander gedaan kan krijgen en begrepen wordt zonder ruzie te maken of de ander te kwetsen:

Wanneer – dan – ik voel – ik wil.

Deze woorden staan in deze volgorde beter bekend als het ‘ik-model’. Bij het ik-model gaat het er om dat je jezelf goed uitdrukt, zonder de ander te beschuldigen of beledigen. Om dat voor elkaar te krijgen, gebruik je deze woorden als volgt:

assertiviteit ik-model

Je zegt in de eerder genoemde situatie van je partner die op de bank zit terwijl hij beloofd had het gras te gaan maaien bijvoorbeeld:

Wanneer je op de bank zit terwijl je beloofd had het gras te maaien, dan frustreert me dat. Ik voel me voor de gek gehouden en ik wil graag dat je je aan je beloftes houdt of dat je me niets belooft wanneer je daar geen zin in hebt.”

Dat klinkt al heel anders dan: “Lui varken.” Bovendien is je partner bijna gedwongen om netjes op je assertieve uiting te reageren. Met “lui varken” lok je alleen een ruzie uit, waar geen rede aan te pas komt. En het gras wordt dan zeker niet gemaaid.

Betere relaties & minder conflicten

Met het ik-model vermijd je zogenaamde conflict-versterkers, zoals “lui varken”. Kinderlijke en primitieve uitingen, die vaak voorkomen wanneer je sterke gevoelens van woede of verontwaardiging hebt. Assertieve uitingen op basis van het ik-model zijn conflict-vermijders. Ze kanaliseren je woorden zo dat de ander begrijpt wat je zegt, zich gerespecteerd voelt en daardoor sneller zijn gedrag zijn aanpassen zonder een conflict.

assertief communiceren

Het ik-model is niet alleen toepasbaar wanneer je partner het gras niet aan het maaien is. Wanneer je uit een vergadering komt en je denkt dat je niet gehoord werd, of wanneer je collega je het gevoel geeft dat je niks waard bent – dan kun je je negatieve gevoelens op precies dezelfde manier uiten. Of wanneer je jezelf wil verdedigen.
Je collega’s vertrekken allemaal naar de bar, maar jij hebt een deadline voor de boeg die je niet gaat halen wanneer je meegaat. Met het ik-model kun je vriendelijk en stellig duidelijk maken dat je écht niet mee kan, zelfs als je collega’s op een zeurende manier gaan aandringen.

Trouwens: positieve gevoelens uiten doe je net zo goed met het ik-model. Wil je je baas bedanken voor zijn waardering in jou met die laatste loonsverhoging? Breng het zo:

Wanneer je mij beloont voor mijn werk, dan motiveert dat mij enorm. Ik voel me gewaardeerd en nuttig.” “Ik wil” kun je bij positieve uitingen vaak weglaten, want je doelt niet op een (gedrags)verandering.

Aan de slag met assertief communiceren: 5 oefeningen

Het ik-model is dus een ideale manier om je (negatieve en positieve) gevoelens te uiten, waarbij een conflict bespaart blijft en je relaties juist verbeteren. Nu is het begrijpelijk dat je het ik-model niet altijd letterlijk kunt volgen. Het is zelfs niet aan te raden. Wanneer je telkens dezelfde zin iets anders gebruikt met ‘wanneer’, ‘dan’, ‘ik voel’ en ‘ik wil’ dan gaan je collega’s na een tijdje toch vreemd kijken.

Houd het ik-model daarom simpelweg in je achterhoofd en pas het op een zo natuurlijk mogelijke manier toe in jouw communicatie. Het model is namelijk alleen maar bedoeld om je bewust te maken van het feit dat je de ander duidelijk maakt welk effect zijn of haar gedrag op jou heeft. Onthoud dat wanneer je het ik-model toepast.

Probeer het eens uit op deze voorbeelden, om het ik-model op jouw manier toe te passen en er zo aan gewend te raken. De onderstaande zinnen zijn conflict-versterkers. Maak er assertieve conflict-vermijders van met het ik-model, zoals jij het graag toepast:

1. “Kom toch met ons mee naar de bar, je hoeft die deadline toch niet precies te halen?”

2. “Ik heb je toch al gezegd dat ik je vandaag niet kan komen helpen? Laat me met rust!”

Tip: meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'

3. “Stop met zeuren, ga aan het werk.”

4. “Jaja, jij denkt weer dat je beter bent dan de rest.”

5. “Je waardeert ook nooit wat ik voor je doe.”

En, lukt het een beetje? Blijf oefenen in de praktijk en je zult merken dat je het ik-model na een tijdje automatisch toepast.

Mis geen enkele tip!
Meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'
Maximaal 2x per maand. Geen spam, beloofd!
X