Of de ogen de spiegel van de ziel zijn, daar is de wetenschap nog niet uit. Maar de ogen zijn in elk geval zeker de spiegel van je brein en zelfs van je genen, blijkt nu. Benieuwd wat jouw ogen – of die van iemand die je op het oog hebt (pun intended) – zeggen? Kom er in dit artikel achter.

Wat zeggen pupillen over iemands gevoel? 4 dingen die ze kunnen verklappen

Je pupillen kunnen, zoals je weet, van grootte veranderen. En elke keer als ze dat doen, zo blijkt uit de verschillende onderzoeken van de afgelopen decennia, vertellen ze je iets. Vuistregel is: een grote pupil betekent meestal iets positiefs, terwijl een verkleinde pupil over het algemeen geen goed nieuws is. Wanneer worden je pupillen kleiner bijvoorbeeld? Bij fel licht (nee, goh!), bij objecten die dicht bij zijn, maar ook kunnen kleine pupillen door drugs of medicatie veroorzaakt worden. Kleine pupillen ontstaan bij alcohol alleen als er sprake is van extreem gebruik en zelfs alcoholvergiftiging. Dus geen zorgen dat je pupillen je verraden na je eerste biertje of wijntje!

 

Bekijken op Threads

 

Een paar (verrassende en heel handig toepasbare) voorbeelden van de grootte van je pupillen en hoe ze gedachten en gevoelens verklappen:

  1. Teken van nadenken
  2. Teken van interesse
  3. Teken van aantrekkingskracht
  4. Dit zit er in je genen

1. ‘Ik denk diep na’

Stelt iemand je een lastige vraag waar je niet meteen antwoord op kan geven, dan is de kans groot dat je pupillen nu vergroten.

Dat doen ze namelijk wanneer je brein harder of dieper moet nadenken. En dat doen ze zelfs met afgemeten precisie. Hoe harder je je best moet doen om op het antwoord te komen, hoe groter je pupillen worden. Dat ontdekte onderzoeker en inmiddels beroemd brein-wetenschapper Daniel Kahneman (misschien bij je bekend als auteur van de bestseller Thinking Fast and Slow) in 1969.

“De pupillen geven de mate van mentale inzet weer op een ongelooflijk precieze manier.”

Dat zei Kahneman in een interview met het Duitse nieuwsblad Der Spiegel.

Wat bleek namelijk? Zijn onderzoeksdeelnemers kregen een reeks nummers die ze moesten onthouden. Tot aan de 7 cijfers was dat geen probleem. Maar telkens wanneer er daarna een cijfer toegevoegd werd, groeiden de pupillen mee. Ging er een cijfer van de reeks af, dan krompen de pupillen weer mee terug.

wat-pupillen-zeggen-7 Kahneman’s pupil-onderzoek: hoe meer cijfers er aan de te onthouden en op te noemen reeks werden toegevoegd, hoe gelijkmatig groter de pupil werd.

Wat betekent het nog meer als iemands pupillen groot zijn?

Pupillen blijken niet alleen te verwijden bij dit soort numerieke geheugenspelletjes, maar ook bij soortgelijke mentale activiteit zoals:

Je kunt iemand dus letterlijk ‘zien denken’ als je iemand in de ogen blijft kijken. Handig, wanneer iemand zich slimmer voor probeert te doen, maar ondertussen zijn brein aan het kraken is bijvoorbeeld.

Kun je zo ook aan pupillen zien of iemand liegt? Ja, want pupillen worden soms groter bij een leugen. Het komt vooral doordat liegen vaak meer mentale inspanning, spanning of controle vraagt. Je moet onthouden wat waar is, bedenken wat je zegt, voorkomen dat je jezelf tegenspreekt en ondertussen normaal blijven kijken. Dat kan pupilverwijding geven.

2. ‘Ik vind dit interessant’

Testen of iemand interessant vindt wat je aan het vertellen bent? Of checken of diegene jou wel interessant vindt? Let op de pupillen. Vind je brein iets interessant, dan vergroten de pupillen alsof ze meer willen opslokken.

Wat zeggen pupillen over stress of spanning? Bij stress, spanning, schrik of emotionele prikkels kunnen pupillen groter worden. Dat gebeurt onder invloed van het autonome zenuwstelsel, vooral het systeem dat betrokken is bij alertheid en de vecht-vluchtreactie.

3. ‘Ik ben seksueel geïnteresseerd in jou’

Volgens ander onderzoek van N. Bernick, A. Kling en G. Borowitz verwijden de pupillen ook wanneer iemand ‘seksueel geïnteresseerd’ is. Grote pupillen betekenen seksuele interesse. Maakt raden of je mag blijven slapen na een date toch een stuk simpeler.

Andersom werkt het trouwens ook. Iemand met grote pupillen wordt leuker gevonden dan wanneer diegene kleine pupillen heeft, omdat er meer positieve gevoelens met grote pupillen geassocieerd worden – te lezen in dit boek, even door scrollen naar pagina 329.

Waarom worden pupillen groter als je iemand leuk vindt? Het oordelen gebeurt helemaal vanzelf, in je onderbewustzijn. De Amygdala regelt dat, diep in de Hippocampus van je brein zegt dit onderzoek van Oxford University.

Wanneer je een ‘negatief gevoel’ ergens bij hebt of ‘iemand gewoon niet mag’ kan dat dus goed zijn doordat je (onderbewust) afgaat op wat de pupillen je brein proberen te vertellen.

Wanneer je iets negatiefs of zelfs afzichtelijks ziet, verkleinen je pupillen ook, alsof ze het beeld willen afwenden. Dat blijkt uit een onderzoek van Hess en Pertrovich uit 1972.

Zie je? Grote pupillen = goed, kleine pupillen = niet zo fijn.

Wauw.

4. ‘Dit zijn mijn genen’

En dan niet zozeer over je gedachtes of gevoelens, maar des te meer over je karaktertrekken die grotendeels vastgelegd zijn in de genen. Die genen zijn dan zelfs te herkennen als je goed kijkt naar je irissen – en je weet wat je zoekt. Recent Zweeds onderzoek onthult welke geheimen je irissen verraden.

Wat blijkt namelijk? In de je irissen kun je 3 verschillende gen-kenmerken onderscheiden:

  1. ‘Crypten’, te herkennen als lijntjes of vormen die van je pupil naar de buitenkant van je oog lopen
  2. ‘Pigmentvlekken’, wat letterlijk vlekjes in je iris zijn
  3. ‘Samentrekkingsgroeven’ of ‘Contraction Furrows’, de rondcirkelende lijnen rondom de pupil in de iris

Niet iedereen heeft al deze kenmerken in zijn iris zitten, maar iedereen is dan ook anders. En dat is precies waar het hier om gaat. Iedereen heeft een ander genenpakket en dat is in je ogen terug te zien:

wat-pupillen-zeggen-4 Afbeelding uit onderzoek ‘Associations between iris characteristics and personality in adulthood’ door Mats Larssona, Nancy L. Pedersenb, Håkan Stattina

De 3 kenmerken staan volgens dit onderzoek namelijk voor de genen Pax6, Six3 en Lmx1b die soms zichtbaar zijn in het oog. En die hebben elk hun eigen betekenis.

  • Heb je weinig van kenmerk 1 – de zogenaamde ‘crypten’ – dan ben je waarschijnlijk een warm, liefhebbend persoon.
  • Zit er een vlekje hier een daar? Dan zijn dat waarschijnlijk de pigmentvlekken, kenmerk 2. Dan ben je waarschijnlijk wat introvert.
  • Zie jij de rondcirkelende lijnen (3: ‘contraction furrows’) als een geroerd scheutje melk in een koffiekop, dan ben je nogal impulsief.

En dat zijn nog maar een paar voorbeelden… Zit je goed? Hier komen alle karaktertrekken die te herleiden zijn uit die 3 kenmerken in je ogen, volgens de Zweedse studie:

wat-pupillen-zeggen-6 Grafiek uit onderzoek ‘Associations between iris characteristics and personality in adulthood’

Waar moet je op letten bij pupillen en lichaamstaal?

Let echter wel bij pupillen en lichaamstaal vooral op het totaalplaatje. Grotere pupillen kunnen wijzen op interesse, spanning, opwinding of aantrekkingskracht, maar grote pupillen kunnen ook wijzen op geestverruimende drugs, zoals Speed of XTC. Dus je kunt niet zeggen groot is alleen maar positief en klein alleen maar slecht. De context en de rest van iemands lichaamstaal zullen het moeten uitwijzen.

Voorbeeld:

  • Leunt iemand naar je toe, maakt diegene ontspannen oogcontact en reageren de pupillen opvallend? Dan kan dat iets positiefs betekenen.
  • Zie je juist gespannen kaken, wegkijken, friemelen of een gesloten houding? Dan vertelt het lichaam waarschijnlijk een ander verhaal.

Gebruik de pupillen dus als een mogelijke aanwijzing, maar baseer hier niet je hele conclusie op.

Hoe betrouwbaar zijn pupillen als signaal van interesse of aantrekkingskracht?

Pupillen kunnen iets zeggen over interesse of aantrekkingskracht, maar reken er niet te hard op. Ze worden groter als iemand geprikkeld is, maar dat kan van alles betekenen. Iemand kan je leuk vinden, maar ook moe zijn, gespannen zijn, weinig licht in de kamer hebben of net drie espresso’s achter de kiezen hebben. Kijk dus niet alleen naar de pupillen, maar naar het hele plaatje. Zoekt iemand oogcontact, draait diegene naar je toe, glimlacht hij of zij oprecht en blijft het gesprek makkelijk lopen? Dan kunnen grotere pupillen een extra signaal zijn. Maar op zichzelf zeggen ze te weinig, dus stap nu niet meteen onvoorbereid op iemand af. Let eerst goed op andere signalen; daarna mag je de stoute schoenen aantrekken.

pupillen zeggen veel, maar niet alles

Conclusie: wat zeggen pupillen dus? Jij weet nu het antwoord

Ben je al achterover geslagen? “Wauw” voldoet hier al lang niet meer. Dit is verbazingwekkende informatie, die stuk voor stuk in de poppetjes van je ogen te vinden is. Kun je nagaan hoeveel er te ontdekken valt als je de volgende keer net iets beter let op de ogen van je gesprekspartner.

Je weet nu in elk geval dat je ogen de spiegel van je brein en je genen zijn. Wat je daar verder mee doet, is geheel aan jou.

Leer jezelf er beter door kennen, of een ander (door hem of haar diep in de ogen te kijken, óf door een diepgaand gesprek te voeren). Laat je ogen in elk geval spreken en luister af en toe eens naar wat ze te zeggen hebben.

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Meer weten over lichaamstaal? Lees verder of volg een Assertiviteitstraining

Wil je meer weten over onontdekte manieren waarop je slimmer leert omgaan met jezelf en de mensen om je heen? Kijk dan verder dan de ogen en volg onze assertiviteitstraining; leer alle tips, trucs, technieken en tactieken voor gezonde communicatie- en omgangsvormen.

Meer lezen?

Check ook eens deze artikelen:

Veelgestelde vragen over je pupillen

  • Wat doen je pupillen als je verliefd bent?

    Je pupillen worden groter, omdat je zenuwstelsel onbewust reageert, aangestuurd door stofjes in je brein, zoals dopamine en oxytocine.

  • Wat wil kleine pupillen zeggen?

    In eerste instantie is het een onbewuste reactie van je ogen op fel licht. Kleine pupillen kunnen ook deze oorzaak hebben:

    1. Focus op iets wat dicht bij is, zoals wanneer je leest.
    2. Bepaalde oogmedicatie, medicijnen en zware pijnstillers.
    3. Gebruik van opiaten (drugs)
    4. Kleine pupillen kunnen een teken van vermoeidheid of zelfs uitputting zijn.
    5. Kleine pupillen als gevolg van ziek zijn, zoals door zenuwschade in het oog (zoals het syndroom van Horner) of in zeldzame gevallen een neurologisch probleem.

  • Wat betekent het als mijn pupillen positief zijn?

    Wanneer pupillen ‘positief’ reageren, wordt in de oogheelkunde meestal een normale pupilreflex bedoeld. Bij een pupilcontrole schijnt iemand met een lampje in je ogen. Een normale reactie is dat je pupil kleiner wordt door fel licht. Reageren beide pupillen goed en gelijk, dan kan dat genoteerd worden als een positieve pupilreactie.

    Daarnaast wordt een vergroting van de pupillen binnen de psychologie en lichaamstaal vaak gekoppeld aan iets positiefs. Denk aan spanning, nieuwsgierigheid of aantrekkingskracht, bijvoorbeeld wanneer je iets ziet dat je mooi vindt of waar je blij van wordt.

  • Kun je aan pupillen zien of iemand je aantrekkelijk vindt?

    Ja, dat kan. Vind je namelijk iemand aantrekkelijk, dan heb je kans dat je pupillen groter worden als automatische reactie van je brein op de aanmaak van neurotransmitters, zoals dopamine.

  • Kun je pupillen bewust beïnvloeden?

    Je zou het waarschijnlijk niet zeggen, maar je kunt de reactie van je pupillen enigszins beïnvloeden. Zo laat onderzoek van de Universiteit van Utrecht zien. Sommige mensen kunnen dit door middel van mentale technieken, zoals mentale focus en verbeelding.

Wie zijn wij? | Tijdwinst

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van time management, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.

Je kunt natuurlijk ook zelf aan de slag met onze twee boeken: Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is.

Of volg ons op social media. Je vindt Tijdwinst op:

Ook hebben wij wekelijks een interessant podcast voor je klaarstaan op ons Youtube-kanaal, maar ook op audioplatformen Spotify en Springcast.

Wil je netjes wekelijks alle nieuwe artikelen in je mailbox ontvangen? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.