Stop met aardig zijn, lees je dan in het gelijknamige boek van de Belgische therapeut Thomas d’Ansembourg. Aardig zijn is echter niet het probleem, volgens d’Ansembourg. Jezelf steeds aanpassen, overal ja op zeggen en ondertussen je eigen planning laten ontsporen, dát kost tijd, energie en focus. Voor je het weet, ben je druk met andermans prioriteiten terwijl je eigen werk blijft liggen. Lees hier wat d’Ansembourg aanraadt om te stoppen met dit pleasegedrag.
Wat komt aan bod:
- Wat betekent ‘stop met aardig zijn’ eigenlijk precies volgens d’Ansembourg?
- Wat is het verschil tussen aardig zijn en authentiek zijn?
- Wat doet assertiviteit hierbij?
- Waarom ben ik altijd te aardig en zeg ik nooit nee? 6 redenen
- Waarom is het aangeven van je grenzen en behoeften wél belangrijk?
- Wat is Rosenbergs model van Geweldloze Communicatie?
- Hoe moet je volgens Stop met aardig zijn stoppen met pleasen?
- Hoe stop ik met altijd aardig zijn tegen iedereen? 10 praktische tips
- Conclusie: stoppen met aardig zijn begint dus bij authentieke communicatie
- Veelgestelde vragen over Stop met aardig zijn
Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google
Wat betekent ‘stop met aardig zijn’ eigenlijk precies volgens d’Ansembourg?
Volgens de Belgische therapeut Thomas d’Ansembourg betekent stoppen met aardig zijn niet dat je bot, egoïstisch of ongevoelig moet worden. Het betekent juist dat je ophoudt met jezelf weg te cijferen om de lieve vrede te bewaren. Volgens d’Ansembourg doe je dit door authentiek te communiceren: praten over je behoeften en gevoelens en grenzen duidelijk stellen.
In zijn boek Stop met aardig zijn: Word jezelf door grenzen te stellen laat hij zien hoe vaak we ‘aardig’ doen, terwijl we eigenlijk iets anders voelen, nodig hebben of willen zeggen. Dat lijkt sociaal, maar ondertussen stapelen irritatie, vermoeidheid en frustratie zich op. Stoppen met aardig zijn begint daarom bij eerlijker luisteren naar jezelf: wat voel ik, welke behoefte zit daaronder en welk concreet verzoek kan ik uitspreken?
Kortom: het herkennen van je behoeftes. (H)erken je je behoeften namelijk niet, dan wil je toch onbewust dat anderen je behoeftes wel inzien en deze voor je vervullen. Dit zorgt voor spanning en frustratie, want als jij al niet weet wat je nodig hebt, hoe moeten je collega’s, vrienden en familie het dan weten?
Is aardig zijn niet hetzelfde als zorgen voor een ander?
Veel mensen zien volgens d’Ansembourg aardig zijn als zorgen voor een ander. ‘Aardig zijn’ is echter vaak minder nobel dan het klinkt. Het is geen karaktereigenschap, maar meer een strategie om ongemak te vermijden. Je houdt je in, past je aan, slikt je mening door en noemt dat vervolgens ‘rekening houden met de ander’. Alleen is het in werkelijkheid vaak conflictvermijding. Je probeert spanning, afwijzing, teleurstelling of een ongemakkelijk gesprek te voorkomen. Daarmee zorg je niet per se beter voor de ander, je zorgt vooral dat jij het ongemak niet hoeft te voelen.
Echte verbinding vraagt volgens d’Ansembourg juist iets anders: dat je eerlijk durft te zijn over wat je voelt, nodig hebt en verlangt. Authentieke communicatie dus. Misverstanden en miscommunicatie ontstaan namelijk juist wanneer behoeften van mensen wel gelijk zijn, maar de vorm waarin de behoefte tot zijn recht komt niet. Klinkt cryptisch? Ik beloof je dat het eigenlijk heel simpel is, zoals het voorbeeld laat zien.
Voorbeeld:
Man en vrouw hebben beiden behoefte aan ontspanning. Voor de man is dit een sportwedstrijd kijken op de televisie, maar voor zijn vrouw is dit door een bordspel met haar man te spelen. Door hier niet duidelijk over te spreken, ontstaan miscommunicatie en conflicten. Ondanks het feit dat man en vrouw dezelfde behoefte hebben, namelijk ontspanning en rust.
Wat is het verschil tussen aardig zijn en authentiek zijn?
Volgens Thomas d’Ansembourg zit het verschil tussen aardig zijn en authentiek zijn vooral in je vertrekpunt. Een vertrekpunt dat psychotherapeut Andrea Mathews in haar boek Stop met pleasen ook omarmt overigens. Aardig zijn klinkt natuurlijk positief, want wie wil er nu niet prettig, vriendelijk en behulpzaam zijn? Alleen wordt het een probleem zodra aardig zijn geen vrije keuze meer is, maar een manier om spanning te vermijden. Zo blijf je conflicten vermijden door telkens maar weer te pleasen. En dat heeft als gevolg dat je jezelf kwijt raakt, want als je altijd de behoeften van een ander voorop zet; waar en wie ben jij dan?
Authentiek zijn betekent voor de Belgische therapeut jezelf zijn en voor je eigen behoeften kiezen door je assertief op te stellen. Authentiek zijn betekent niet dat je bot wordt, maar dat je je gevoelens en behoeften erkent en zegt wat je voelt, je je behoeften serieus neemt en je een eerlijk verzoek durft te doen.
Dit verschil in gedrag is volgens d’Ansembourg precies de kern van Stop met aardig zijn: je hoeft niet minder menselijk te worden, je hoeft alleen te stoppen met jezelf weg te cijferen om de goede vrede te bewaren. De vrede bewaar je namelijk juist door je concreet en eerlijk uit te spreken.
Wat doet assertiviteit hierbij?
Ik haalde het net al kort even aan, maar assertiviteit ligt aan de basis van d’Ansembourgs idee van authentieke communicatie. Volgens d’Ansembourg helpt assertief gedrag je juist om te stoppen met té aardig zijn, omdat je dan niet langer communiceert vanuit aanpassing, angst voor afwijzing of conflictvermijding. Het betekent dat je eerlijk durft te voelen wat er in jou gebeurt, dat je je behoeften serieus neemt en dat je die op een duidelijke manier uitspreekt. Je zegt niet wat sociaal wenselijk is, maar wel wat waar is.
Assertiviteit maakt communicatie zo minder vaag en minder aangepast. Je stopt met hints geven, slikken, pleasen of ontploffen na drie weken opgekropte frustratie. In plaats daarvan zeg je rustig wat je merkt, wat het met je doet en wat je nodig hebt.
Assertiviteit vormt bij d’Ansembourg eigenlijk de gezonde middenweg tussen jezelf wegcijferen en over de ander heen walsen. Aan de ene kant staat onderdanigheid: je slikt je mening in, past je aan, zegt ‘het geeft niet’ (terwijl het wél iets met je doet) en hoopt dat de ander vanzelf aanvoelt wat jij nodig hebt. Aan de andere kant staat agressiviteit, wat binnen het model van geweldloze communicatie juist de vorm is waarin je je behoefte uit via verwijt, chantage, oordeel, druk of aanval. Niet wat je wilt dus.
Voorbeeld:
- Je zegt dus niet: “Jij luistert ook nooit.”
- Maar eerder: “Ik merk dat ik gefrustreerd raak, omdat ik behoefte heb aan aandacht en rust in dit gesprek.”
Daarmee past assertiviteit heel logisch binnen het model van Geweldloze Communicatie van Marshall Rosenberg dat d’Ansembourg in Stop met aardig zijn bijna promoot. Je communiceert eerlijk, helder en begrensd, maar zonder geweld in je woorden te leggen.
Waarom cijfer ik mezelf altijd weg voor anderen? 3 misverstanden over wat aardig zijn is
Een hardnekkig misverstand over aardig zijn is dat je de ander kwetst zodra je ‘nee’ zegt. Alsof een grens automatisch voelt als afwijzing. Maar dat is natuurlijk niet hoe gezonde communicatie werkt. ‘Nee’ zeggen betekent niet dat je de ander laat vallen, het betekent dat je eerlijk bent over wat wel en niet past. Juist door steeds ja te zeggen, creëer je frustratie en wrevel. De ander denkt dat alles prima is, terwijl jij ondertussen irritatie, stress of wrok opbouwt. Een duidelijke nee kan zeker even schrikken zijn, zeker als iemand gewend is dat jij altijd meebeweegt. Toch voorkomt die eerlijkheid vaak juist grotere conflicten.
Een tweede misverstand over aardig zijn is dat mensen je meer waarderen als je altijd flexibel, begripvol en beschikbaar bent. Wie echter nooit zijn grenzen aangeeft, wordt niet automatisch meer gerespecteerd. Vaak word je vooral makkelijker overgeslagen, overvraagd of als vanzelfsprekend gezien, omdat jij onduidelijk laat zien waar jouw grens ligt. Mensen waarderen je juist meer wanneer je helder bent over wat je wel kunt doen en wat niet. Iemand die vriendelijk nee kan zeggen, komt vaak betrouwbaarder over dan iemand die overal mee instemt en daarna moppert, afhaakt of half werk levert.
Een laatste hardnekkig misverstand is dat assertief gedrag bot gedrag is. Assertief zijn betekent niet dat je lomp zegt waar het op staat, maar dat je eerlijk bent zonder de ander klein te maken. Je benoemt wat je vindt, voelt of nodig hebt, op een duidelijke en respectvolle manier. Dat kan best spannend zijn, zeker als je gewend bent om ongemak glad te strijken met een glimlach. Toch is assertiviteit juist een vorm van volwassen vriendelijkheid. Je laat de ander weten waar hij aan toe is, voorkomt vage verwachtingen en houdt jezelf overeind.
Voorbeeld:
- Bot gedrag: “Ik heb gelijk, zoek het uit.”
- Assertief gedrag: “Dit is mijn grens, laten we kijken wat wel werkt.”
Waarom ben ik altijd te aardig en zeg ik nooit nee? 6 redenen
Te aardig willen zijn komt meestal niet uit het niets. Soms zit de oorzaak van binnen: je wilt conflicten vermijden of goedgekeurd worden. Thomas d’Ansembourg ziet nog een derde interne oorzaak: het binaire denken.
Aan de buitenkant spelen er echter vaak net zo goed dingen mee, waardoor je wilt pleasen. Misschien ben je opgegroeid in een omgeving waar aanpassen werd beloond, is op je werk sprake van een werkcultuur waarin ‘druk zijn’ de default modus is of heb je geleerd dat grenzen stellen egoïstisch is.
Maar grenzen stellen is gezond egoïsme. Het is aan jezelf denken zonder de ander te schaden. Productiviteitsexpert Björn Deusings spreekt hierover in de Tijdwinst Podcast met Inger Strietman. Bekijk de aflevering hier.
1. Behoefte aan goedkeuring
Je wilt vaak aardig gevonden worden, omdat goedkeuring een soort snelle geruststelling geeft. Thomas d’Ansembourg noemt die behoefte aan goedkeuring niet voor niets als een belangrijke reden waarom mensen te aardig worden. Je merkt dat iemand tevreden is, je krijgt een glimlach terug, er ontstaat geen gedoe en je zenuwstelsel denkt: “Chill, we zijn veilig.”
Alleen is dat precies de valkuil. Want hoe vaker je jouw gedrag afstemt op de vraag “Vinden ze me nog wel leuk?”, hoe minder je nog luistert naar de vraag: “Klopt dit eigenlijk voor mij?” Je gaat dan niet meer uit van je eigen grenzen, waarden of behoeften, maar van de reactie die je hoopt te krijgen. En dat is vermoeiend, want je moet voortdurend scannen wat de ander misschien denkt, voelt of verwacht.
2. Conflictvermijding
Ik heb het al meerdere keren genoemd, maar conflictvermijding is volgens mij reden nummer 1 waarom veel mensen zich te aardig opstellen (en no judgment; ik ben net zo). In Stop met aardig zijn laat d’Ansembourg zien dat veel mensen hun eigen mening, irritatie of behoefte inslikken, omdat ze denken dat dit de meest vredige optie is. Dat voelt dan als geweldloos communiceren. “Lekker rustig, joh! Niemand boos, probleem opgelost.”
Eh ja… in werkelijkheid is te aardig zijn een passieve reactie op spanning. Je zegt niet wat er echt in je leeft, je maakt niet duidelijk wat je nodig hebt en je geeft de ander ook geen eerlijke informatie over wat er bij jou gebeurt. Daarmee voorkom je misschien een conflict aan de buitenkant, maar van binnen groeit de frictie gewoon door. Je raakt geïrriteerd, voelt je niet gezien of krijgt het gevoel dat jij altijd de wijste moet zijn.
Geweldloos communiceren betekent volgens d’Ansembourg daarom juist dat je leert zeggen wat je voelt, welke behoefte daaronder zit en welk concreet verzoek je hebt.
Voorbeeld:
“Ik merk dat ik onrustig word (gevoel) als er op het laatste moment extra taken bij mij terechtkomen, omdat ik behoefte heb aan overzicht en haalbare deadlines (behoefte). Zou je voortaan uiterlijk een dag van tevoren met mij willen afstemmen wat je nodig hebt, zodat ik kan bepalen of het nog past in mijn planning? (verzoek)”
3. Binaire denken
Een derde reden voor pleasegedrag die je in Stop met aardig zijn vindt, is het binaire denken. Dit is de gedachtegang die veel mensen hebben dat je om voor anderen te kunnen zorgen, je je eigen behoeftes moet negeren. Dit heeft twee gevolgen:
- Je voelt je schuldig als je aandacht aan jezelf besteed.
- Besteed je aandacht aan jezelf, dan sluit je de ander en zijn behoeften meteen buiten.
De oplossing die d’Ansembourg geeft is het complementaire denken. Volgens d’Ansembourg betekent complementair denken dat je niet steeds kiest tussen twee uitersten, maar leert kijken hoe twee belangen naast elkaar kunnen bestaan.
Voorbeeld:
- Dus niet: óf ik ben aardig voor de ander óf ik ben eerlijk naar mezelf.
- Maar: hoe kan ik trouw zijn aan mezelf én in verbinding blijven met de ander?
Dat past sterk bij het model van Geweldloze Communicatie, omdat je in dit model niet vertrekt vanuit winnen, gelijk krijgen, verwijten of aanpassen, maar vanuit gevoelens en behoeften van beide kanten.
4. Werkcultuur waarin ‘druk zijn’ normaal is
Een belangrijke oorzaak van te aardig zijn zit vaak in de werkcultuur om je heen. In veel organisaties is ‘druk zijn’ bijna een statussymbool geworden. Wie altijd bereikbaar is, overal ja op zegt, snel nog even iets oppakt en zelfs tijdens de lunch zijn mail wegwerkt, lijkt betrokken, loyaal en onmisbaar. Daardoor ontstaat al snel het idee dat grenzen stellen hetzelfde is als moeilijk doen.
In deze video gaat Björn uitgebreid met Inge Martina Nysten, communicatie- en marketing manager, in op het verschil tussen druk zijn en druk voelen en wat dit doet met je productiviteit.
Voorbeelden:
- Je zegt ‘ja’ tegen die extra taak, ook al zit je agenda al vol.
- Je schuift je eigen werk opzij, omdat een collega ‘heel even’ hulp nodig heeft.
- Je beantwoordt toch nog dat bericht buiten werktijd, omdat iedereen dat lijkt te doen.
Te aardig zijn is dan geen karaktertrek meer, maar een overlevingsstrategie. Je probeert je aan te passen aan een cultuur die drukte beloont en rust bijna verdacht maakt. Alleen betaal jij daar uiteindelijk de prijs voor, met minder focus, meer stress en het gevoel dat je agenda van iedereen is, behalve van jou.
5. Aanpassen wordt beloond
Dat je moeite hebt met ‘nee’ zeggen, kan echter ook in je omgeving liggen. Als jij in de omgeving waarin je opgegroeid bent aangeleerd kreeg dat aanpassen meer beloning oplevert dan tegenstribbelen, dan zul je nu moeite hebben om de kont tegen de krib te gooien.
Voorbeelden:
- Als je meewerkte, rustig bleef, geen gedoe maakte en vooral aanvoelde wat anderen nodig hadden, kreeg je waardering.
- Maar zodra je boos werd, nee zei, je eigen mening gaf of te veel ruimte innam, voelde je spanning en werd je gestraft.
Op volwassen leeftijd neem je dat patroon vaak ongemerkt mee naar je werk. Ooit hielp het je wellicht om erbij te horen, maar nu kost het toch voornamelijk energie, focus en ruimte om eerlijk te zeggen wat je echt vindt.
6. Grenzen stellen is egoïstisch
Ik denk dat als laatste veel mensen ook nog steeds grenzen stellen zien als iets zelfzuchtigs. Alsof je pas een goed mens bent wanneer je altijd beschikbaar bent, iedereen helpt en je eigen behoeften netjes achteraan in de rij zet. Daardoor voelt ‘nee’ zeggen al snel alsof je iemand laat vallen. Alleen is een grens aangeven niet hetzelfde als iemand afwijzen (moet je het wel op een assertieve wijze natuurlijk doen!). Vergelijk eens:
- “Je werk is niet belangrijk genoeg voor me om die taak nu op te pakken.”
- “Deze taak past nu niet in mijn agenda., maar ik heb morgen wel nog tijd.”
Voor mij is het verschil tussen deze twee afwijzingen wel duidelijk, maar voor een echte pleaser niet. Zolang je grenzen echter blijft verwarren met egoïsme, blijf je jezelf wegcijferen onder het mom van behulpzaamheid. En eerlijk? Daar wordt uiteindelijk niemand beter van. Jij niet, omdat je leegloopt. De ander niet, omdat die nooit leert waar jouw ruimte ophoudt.
Waarom is het aangeven van je grenzen en behoeften wél belangrijk?
Je grenzen en behoeften aangeven is niet oncollegiaal, het is juist een manier om goede werkrelaties gezond te houden. Als jij duidelijk zegt wat wel lukt, wat niet lukt en wat je nodig hebt om je werk goed te doen, hoeven anderen niet te raden waar ze aan toe zijn. Dat voorkomt irritatie, misverstanden en frustratie. Assertief zijn betekent dus niet dat je hard wordt of alleen aan jezelf denkt. Het betekent dat je eerlijk communiceert, zonder de ander aan te vallen of jezelf weg te cijferen. Juist daardoor blijf je prettig samenwerken.
@tijdwinstHoe maak je de belangrijke keuzes om tijd over te houden voor de dingen die écht belangrijk zijn? #tijdwinst #tijdwinstpodcast #projectmanagement #timemanagement♬ original sound – Tijdwinst.com
Naast een betere collega worden geeft het assertief aangeven van je grenzen je ook de kans om eens voor jouw prioriteiten te kiezen. Zeg je altijd ja tegen extra taken, spoedjes en losse verzoeken, dan zeg je ongemerkt nee tegen je eigen projecten en de dingen die voor jou echt van belang zijn. Björn noemt dat in zijn boek Full Focus op wat echt belangrijk is je keien: de taken, doelen en verantwoordelijkheden die er écht toe doen. Door assertief nee te zeggen tegen werk dat niet bij jou hoort, zeg je dus ja tegen die keien.
Wat zijn de gevolgen van overal in meegaan?
“Ach, so what? Dan ben ik wat aardiger dan de gemiddelde collega; what’s the harm?” Nou, te aardig zijn lijkt misschien onschuldig, maar er zit wel degelijk een prijskaartje aan zulk gedrag. Wat dacht je van:
- Overvolle agenda, omdat je ‘ja’ blijft zeggen tegen extra werk.
- Minder focus op belangrijk werk.
- Je houdt je meningen voor je.
- Stress en frustratie.
- Minder energie.
- Verminderde effectiviteit en kwaliteit.
Wat is Rosenbergs model van Geweldloze Communicatie?
Ik heb het al meerdere malen voorbij laten komen, maar Thomas d’Ansembourg heeft zijn boek Stop met aardig zijn gebaseerd op het model van Geweldloze Communicatie van Marshall Rosenberg (2003). Marshall Rosenberg was een psycholoog die in zijn jonge jaren te maken kreeg met geweld tijdens de rasrellen in Detroit. Daarom maakte hij er zijn levenswerk van om geweldloze en verbindende oplossingen te vinden voor conflicten. Een van de oorzaken van geweld lag volgens Rosenberg in het onvermogen van veel mensen om te praten over hun behoeften en de behoeften van anderen te begrijpen. Om deze vaardigheden door te geven aan anderen, ontstond het model van Geweldloze Communicatie.
De Geweldloze Communicatie is een methode die gericht is op empathische en constructieve communicatie. Deze methode wordt daarom ook wel de Verbindende Communicatie genoemd en zou er volgens Rosenberg toe moeten leiden dat conflicten vreedzaam worden opgelost. Door zijn onderzoek raakte Rosenberg ervan overtuigd dat mensen handelen met de motivatie en intentie om hun eigen behoeften te vervullen. Dit zorgt echter automatisch ook voor conflicten, omdat de behoeften niet duidelijk gecommuniceerd of verkeerd geïnterpreteerd worden. D’Ansembourg ziet hierin nog een derde reden: namelijk dat mensen wel dezelfde behoefte kunnen hebben, maar hieraan een andere vorm geven.
Voorbeeld:
Stel, twee collega’s hebben allebei behoefte aan duidelijkheid, maar uiten die behoefte totaal anders. De ene collega wil alles vooraf vastleggen: wie doet wat, wanneer is iets af, wat is precies de bedoeling? De ander wil juist eerst beginnen, onderweg bijsturen en niet alles dichttimmeren voordat er ook maar één stap is gezet. Op papier willen ze dus hetzelfde, namelijk houvast. In de praktijk botst het alsnog. De eerste collega ervaart de ander als chaotisch, slordig of onbetrouwbaar. De tweede collega ervaart de eerste als controlerend, stroperig of wantrouwend.
Hoe communiceer je goed volgens Rosenberg?
Wanneer er een conflict ontstaat, wordt er sneller met beschuldigingen en verwijten gestrooid dan dat er gefocust wordt op een constructieve oplossing. Om dit te voorkomen is het belangrijk dat mensen beter leren te communiceren over hun behoeften. En dit doe je volgens Rosenberg in 4 stappen:
- Objectieve beschrijving geven van een situatie zonder oordeel of interpretatie.
- Deel je gevoelens hierbij.
- Deel de onderliggende behoeften.
- Doe een concreet en haalbaar verzoek.
Hoe moet je volgens Stop met aardig zijn stoppen met pleasen?
Thomas d’Ansembourg geeft een algemene tip in zijn boek Stop met aardig zijn: Word jezelf door grenzen te stellen over hoe je stopt met aardig te zijn en voor jezelf kunt opkomen en dat is: authentiek communiceren via het model van Geweldloze Communicatie. Dit houdt volgens hem in dat je concreet moet spreken over je behoeften, anders komt je behoefte bij de ander over als een dreiging. D’Ansembourg ziet authentieke communicatie als het communiceren van een gevoel, dan de behoefte gevolgd door een concreet verzoek:
Bijvoorbeeld:
“Ik ben moe (g). Ik heb vanavond behoefte aan rust (b) en daarvoor zou ik graag thuis willen zijn om een boek te lezen (v).”
Je moet hierbij letten op het gevoel. Veel mensen gebruiken quasi-gevoelens en zien dit aan als een echte beschrijving van het gevoel. Quasi-gevoelens bevatten echter een eigen interpretatie en worden vaak ook ingezet om te chanteren. Proef zelf het verschil:
- Gevoel: Ik voel me verdrietig.
- Quasi-gevoel: Ik voel dat het compleet verpest is (want is dit wel zo?).
Als je dit onderscheid echter maakt, dan neem je de verantwoordelijkheid en je zuivert je taalgebruik. Dit leidt vaak tot minder weerstand bij de ander, waardoor ook conflicten vermeden worden.
Ik heb een lijstje met gevoelens en quasi-gevoelens voor je opgesteld, zodat je het verschil leert. Klik op de button voor het PDF-bestand te lezen.
Hoe stop ik met altijd aardig zijn tegen iedereen? 10 praktische tips
Hoewel ik het advies van geweldloos communiceren van Thomas d’Ansembourg goed vind, vind ik tegelijkertijd de oefeningen en tips die hij de lezer meegeeft nog te algemeen. Sta me daarom toe d’Ansembourgs goede advies iets concreter te maken met mijn eigen 10 praktischere tips:
- Herken je automatische ‘ja’.
- Vraag tijd om na te denken.
- Praat vanuit jezelf.
- Check wat urgent is en wat alleen belangrijk is.
- Spreek je behoeften en grenzen wel uit.
- Draai niet om de hete brij heen met je ‘nee’.
- Geef geen ellenlange uitleg.
- Werk met grenzen in je agenda.
- Oefen in kleine situaties.
- Reflecteer achteraf.
1. Herken je automatische ‘ja’
De eerste stap is volgens mij het herkennen van de momenten waarop je automatisch ‘ja’ zegt tegen een verzoek, hoewel je diep van binnen ook wel voelt dat dit niet verstandig is. Als je deze momenten kunt identificeren, kun je in het vervolg even een stapje terug doen en jezelf afvragen of je ‘ja’ zegt, omdat je dit wil doen of om conflicten te vermijden.
2. Vraag tijd om na te denken
Zodra je die automatische reactie leert herkennen, krijg je ruimte om anders te kiezen. Je hoeft niet meteen met een keiharde ‘nee’ te komen. Je kunt ook zeggen: “Ik kijk er zo naar en kom erop terug.” Daarmee koop je denktijd, voorkom je dat je jezelf weer voorbij loopt en geef je jouw eigen prioriteiten eindelijk dezelfde waarde als die van een ander.
3. Praat vanuit jezelf
Om te voorkomen dat je té aardig bent, moet je duidelijk zeggen wat je voelt, nodig hebt en wel of niet wilt. Anders blijf jij maar meebewegen, terwijl de ander vaak niet eens doorheeft dat jij ergens mee zit. Hoe doe je dat? Door te communiceren vanuit jezelf, dus met de ik-vorm.
Met de ik-boodschap voorkom je dat je oordeelt of interpreteert, omdat je niet begint bij wat de ander volgens jou fout doet, maar bij wat jij concreet ziet, merkt of ervaart.
Vergelijk:
- Niet: “Jij schuift alles op mij af.”
- Wel: “Ik zie dat er deze week drie extra taken bij mij zijn gekomen.”
Dat is veel duidelijker. Je vult niet in dat de ander zijn zooi bij jou dumpt, maar benoemt alleen wat er gebeurt en wat dat met jou doet. En daar is geen speld tussen te krijgen, toch?
4. Check wat urgent is en wat alleen belangrijk is
Prioriteren helpt je om niet automatisch in de aardige collega-stand te schieten. Want zolang alles even belangrijk voelt, lijkt elk verzoek logisch. Even meekijken? Natuurlijk. Iets overnemen? Kom maar door. Nog een spoedje erbij? Ach, slaap is ook maar een hobby. Maar zodra je voor jezelf nagaat wat écht urgent is en wat vooral belangrijk is, krijg je overzicht. Je ziet beter welke taken direct aandacht vragen, welke taken bijdragen aan jouw doelen en welke taken eigenlijk op het bord van iemand anders thuishoren. Dat maakt nee zeggen een stuk minder ongemakkelijk. Je wijst de ander niet af, je beschermt je focus. En juist daardoor blijf je betrouwbaar.
5. Spreek je behoeften en grenzen wel uit
Je behoeften en grenzen uitspreken helpt je om niet steeds de te aardige collega te worden die alles wel ‘even’ oplost. Want zolang jij niet duidelijk zegt wat je nodig hebt, waar je grens ligt en wat wel of niet lukt, moet de ander ernaar raden. En laten we eerlijk zijn, de meeste collega’s zijn geen gedachtenlezers (alleen als het ze uitkomt). Door concreet te benoemen wat je kunt doen, wanneer iets haalbaar is en waar jouw verantwoordelijkheid stopt, maak je het voor de ander juist makkelijker door vage verwachtingen de deur te wijzen.
6. Draai niet om de hete brij heen met je ‘nee’
Je stopt met te aardig zijn door concreter te zeggen wat je bedoelt. Zeker als je nee wilt zeggen, hoef je er geen compleet toneelstuk omheen te breien. Hoe langer je uitlegt, verzacht, verontschuldigt en nuanceert, hoe meer ruimte je vaak geeft voor discussie. Terwijl een helder antwoord meestal genoeg is.
Zeg bijvoorbeeld:
- “Nee, dat lukt me vandaag niet.”
- “Nee, ik kan dit niet oppakken, want mijn planning zit vol.”
Stilte.
7. Geef geen ellenlange uitleg
En dat “stilte” van hierboven bedoel ik letterlijk, want je hoeft na je ‘nee’ ook geen ellenlange uitleg te geven. Als je iets afwijst, mag dat gewoon duidelijk zijn. Je hoeft niet eerst drie redenen te noemen, jezelf te verontschuldigen en daarna alsnog een halve opening te laten waardoor de ander denkt: “Ah, er valt nog te onderhandelen.” Zeg gewoon wat wel en niet lukt.
Bijvoorbeeld:
“Ik heb nu een focusblok, dus ik kan dit niet oppakken.”
Klaar. Geen ge-sorry, gewoon linea recta.
8. Werk met grenzen in je agenda
Sommige mensen zijn graag Oost-Indisch doof en leggen jouw grenzen snel naast zich neer. Daar heb ik echter ook een trucje voor: je agenda als bewijslast! In Elke dag om 15:00 klaar legt Björn uit hoe je een waterdicht systeem kunt creëren met een agenda en takenlijst, waardoor je overzicht hebt over wat je wel en niet op een dag kunt oppakken. Blok daarom niet alleen vergaderingen in je agenda, maar ook je eigen taken, voorbereidingstijd, uitwerktijd, reistijd, pauzes en focusblokken.
Dat klinkt misschien overdreven netjes, maar het voorkomt dat jouw werk onzichtbaar wordt. Als een collega vraagt of jij ‘even’ iets kunt overnemen, hoef je niet meer te zoeken naar een smoes of een uitgebreide uitleg. Je kunt gewoon zeggen:
“Ik kan dat vandaag niet oppakken, mijn agenda zit vol met werk dat af moet.”
Klaar. Geen drama, geen schuldgevoel, geen half uur verdedigen waarom jouw tijd ook tijd is. Je agenda geeft je overzicht en werkt voor de ander als duidelijke bewijslast van jouw niet-kunnen.
Dit bericht op Instagram bekijken
9. Oefen in kleine situaties
Oefening baart kunst, toch? Oefenen is goed, maar begin niet meteen met het moeilijkste gesprek. Oefen eerst in kleine situaties, waarin er nog niet zoveel op het spel staat.
Zeg bijvoorbeeld een keer:
“Ik denk er even over na.”
Dat is al beter dan automatisch ‘ja’ knikken. Juist die kleine momenten trainen je om duidelijker te worden en geven je ook meer vertrouwen dat je dit kunt.
10. Reflecteer achteraf
Oefenen is al een stap in de goede richting, maar het helpt uiteindelijk ook om te reflecteren en evalueren. Kijk naar het moment dat je je grens had aangegeven en wat er daarna gebeurde. Waar zei je alsnog ‘ja’, terwijl je ‘nee’ bedoelde? Waar legde je te veel uit? En waar hield je je in om de sfeer maar goed te houden? Juist achteraf zie je vaak scherper welk patroon er mee speelde.
Geen reden om jezelf af te branden bij fouten, hoor! Zie het gewoon als extra oefenmateriaal. Door na te gaan wat goed ging en wat je de volgende keer anders wilt zeggen, word je stap voor stap duidelijker en (om met d’Ansembourgs woorden te spreken) authentieker van.
Wil je stoppen met pleasen middels een training?
En dan heb ik nog een laatste bonustip voor je. Assertiever worden is niet iets wat zo maar even gebeurt en misschien heb je best wat moeite om mijn tips (en die van d’Ansembourg) toe te passen. Dat kan en dat is niet erg. Je assertiviteit kun je echter ook makkelijk trainen met een eendaagse training van Tijdwinst.com.
Alles wat ik in dit artikel aan tips met je gedeeld hebt, komt in onze training aan bod:
- concreet communiceren
- grenzen aangeven
- ‘nee’ zeggen
- je ruimte innemen
- conflicten aangaan
En nog veel meer. De trainingen worden aan kleine groepen gegeven, waardoor er genoeg ruimte is om vragen te stellen en om de theorie direct op praktijksituaties toe te passen. Meld je daarom snel aan en leer ook assertiever te communiceren.
Conclusie: stoppen met aardig zijn begint dus bij authentieke communicatie
Stoppen met te aardig zijn betekent niet dat je ineens bot, hard of egoïstisch door het leven moet. Het betekent dat je stopt met jezelf weg te cijferen onder het mom van ‘rekening houden met de ander’. Zoals Thomas d’Ansembourg laat zien, ontstaat echte verbinding juist wanneer je eerlijk zegt wat je voelt, wat je nodig hebt en welk concreet verzoek je hebt. Niet via verwijten, hints of drie weken opgekropte frustratie, maar gewoon concreet, rustig en volwassen.
Ik heb daar nog de volgende tips aan toegevoegd:
- Merk op wanneer je zonder nadenken instemt.
- Gun jezelf ruimte voordat je antwoord geeft.
- Formuleer je boodschap vanuit je eigen ervaring.
- Bepaal wat echt haast heeft en wat vooral aandacht verdient.
- Maak duidelijk wat je nodig hebt en waar voor jou de grens ligt.
- Zeg helder dat iets niet lukt, zonder er eindeloos omheen te praten.
- Houd je toelichting kort en relevant.
- Reserveer bewust ruimte in je planning en bewaak die tijd.
- Begin met oefenen op momenten waarop er weinig op het spel staat.
- Kijk na afloop terug op wat goed ging en wat je anders wilt aanpakken.
Pleasen lijkt misschien vriendelijk, maar kost je vaak tijd, energie, focus en werkplezier. Door je automatische ‘ja’ te herkennen, je grenzen concreet uit te spreken en niet overal een compleet verdedigingspleidooi van te maken, word je niet minder aardig. Je wordt duidelijker. Wat je daaraan hebt? Je collega’s hebben meer aan duidelijk gecommuniceerde grenzen en behoeften dan aan iemand die altijd glimlacht, alles oppakt en daarna leegloopt. Stop daarom met altijd aardig zijn en oefen vandaag al eens met een kleine grens aan te geven.
Natasja Bartholomé,
High performance blogger
Veelgestelde vragen over Stop met aardig zijn
-
Hoe stel ik grenzen zonder me schuldig te voelen?
Door assertief je grenzen te communiceren volgens deze stappen:
- Koop tijd om automatische ja’s te voorkomen.
- De kans is groot dat het verzoek niet binnen jouw taken hoort, dus zeg gewoon eens standaard ‘nee’ op verzoeken.
- Maak een realistische en uitvoerbare takenlijst.
- Breng je boodschap vanuit jezelf en concreet over.
- Reflecteer op de momenten dat het misging en trek hier lering uit.
- Als je grenzen worden geschaad, geef dit aan tijdens een feedbackgesprek.
- Oefen veel, want assertiviteit gaat niet vanzelf.
-
Hoe zeg je nee zonder iemand te kwetsen?
Je zegt nee zonder iemand te kwetsen door duidelijk te zijn zonder hard te worden. Dus door assertiever te worden. Draai niet om de hete brij heen. Verontschuldig je niet voor je ‘nee’. En geef ook geen ellenlange uitleg, waardoor de ander denkt dat over je ‘nee’ nog te onderhandelen valt. Zeg kort wat niet kan, benoem eventueel wat wél kan en blijf vriendelijk in je toon. Bijvoorbeeld: “Nee, dat lukt me vandaag niet. Ik kan er donderdag wel naar kijken.”
-
Hoe word ik assertiever zonder bot over te komen?
Assertief gedrag is per definitie zonder botheid. Als je assertief bent, dan kom je namelijk voor jezelf op zonder een ander te schaden. Assertiever zijn kun je leren door bijvoorbeeld een assertiviteitstraining bij Tijdwinst te volgen. In zo’n training leer je assertiever communiceren en grenzen aangeven, ‘nee’ zeggen, je ruimte in te nemen en ook actief te luisteren naar de ander.
-
Hoe ga ik om met mensen die misbruik maken van mijn goedheid?
Je gaat om met mensen die misbruik maken van je goedheid door niet harder te worden, maar duidelijker. Want vaak is jouw goedheid niet het probleem. Het probleem is dat de ander eraan gewend is geraakt dat jouw tijd, energie of hulp altijd beschikbaar is. Dan wordt vriendelijkheid ineens een soort onbeperkt abonnement. Begin daarom met herkennen waar het misgaat. Vraagt iemand steeds iets op het laatste moment? Wordt jouw ‘nee’ genegeerd? Komt er schuldgevoel bij kijken zodra jij je grens aangeeft? Dan is het tijd om concreter te worden. Je hoeft geen uitgebreide verdediging aan je ‘nee’ vast te plakken. Hoe meer je uitlegt, hoe meer ruimte je soms geeft voor discussie. Blijft iemand toch duwen, herhaal dan rustig je grens.
-
Waarom voel ik me verantwoordelijk voor andermans gevoelens?
In Stop met aardig zijn legt Thomas d’Ansembourg uit dat je je vaak verantwoordelijk voelt voor andermans gevoelens, omdat je vroeger hebt meegekregen dat jouw waarde afhangt van hoe goed jij de ander tevreden houdt en voor hen zorgt. Hij beschrijft dat veel mensen zich aanpassen uit een diep verlangen om geliefd, erkend en geaccepteerd te worden. Aardig zijn lijkt dan zorgzaam, maar wordt eigenlijk een strategie om een behoefte vervuld te krijgen. Daardoor voelen we ons schuldig als we iemands behoefte niet kunnen vervullen.
Wie zijn wij? | Tijdwinst.com
Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.
