Misschien voel je je regelmatig gespannen of leeg, zonder precies te weten waarom. Je slikt dingen in, past je aan en denkt al snel dat het aan jou ligt. Je bent daarnaast ook niet heel goed in het oppikken van andermans emoties. Wanneer iemand niet lekker in z’n vel zit, dan zal jou dat niet gauw opvallen. Herkenbaar? Verhoog dan je emotionele intelligentie (EQ) met mijn tips. 

Wat komt aan bod?

  1. Ik begin bij het begin… Want wat is EQ?
  2. Hoe kan emotionele intelligentie bijdragen aan succes in mijn carrière?
  3. Hoe weet je of je emotionele intelligentie bent?
  4. Hoe herken je iemand met een hoog EQ?
  5. Hoe train je emotionele intelligentie?
  6. Veelgestelde vragen over EQ

Wat is EQ?

EQ, de afkorting die verdacht veel op het welbekende IQ lijkt, heeft een duidelijke betekenis. De twee letters staan voor: Emotioneel Quotiënt. In de volksmond betekent dit emotionele intelligentie. Waarschijnlijk snap je me nu nog niet, maar emotionele intelligentie draait om het vermogen om emoties te herkennen, te begrijpen en te reguleren. Dit gaat niet alleen om jezelf, maar ook om anderen.

emotionele intelligentie

In het boek The Emotionally Intelligent Workplace, geschreven door psycholoog en auteur Daniel Goleman, werd dit concept voor het eerst behandeld. Hij benadrukte in dit boek dat succes in het leven niet alleen afhangt van cognitieve intelligentie (IQ) maar ook emotionele vaardigheden (EQ).

Wat is het verschil tussen IQ en EQ?

Het verschil tussen IQ (intelligentiequotiënt) en EQ (emotionele intelligentiequotiënt) is heel duidelijk. IQ meet je cognitieve vaardigheden, zoals leren, problemen oplossen en logisch denken. EQ gaat over het vermogen om emoties te begrijpen, te reguleren en goed met anderen om te gaan. 

Emotionele intelligentie is het sociale zusje van IQ. En terwijl veel mensen denken dat je met een goed stel hersens (a.k.a. een hoog IQ) het meeste bereikt in je leven, is dat niet per se waar. EQ is belangrijk omdat…

  • Je relaties met anderen (zoals een partner, vrienden of collega’s) soepeler verlopen.
  • Er is minder kans op een conflict. En wanneer ze zich voordoen, kan je daar goed mee omgaan. 
  • Je neemt feedback minder persoonlijk en ziet het sneller als kans om te groeien.
  • Je voelt sneller aan wat er écht speelt, ook als iemand het niet hardop zegt.
  • Je kent je eigen grenzen, waardoor je je positiever voelt. 
  • Je kunt goed omgaan met stress, veranderingen en tegenslagen. Je bent niet zo gauw uit het veld te slaan. 
  • Je durft eerlijk te zijn over wat je nodig hebt, zonder schuldgevoel.
  • Je voelt eerder wanneer je over je grens gaat en grijpt op tijd in.

Hoe kan emotionele intelligentie bijdragen aan succes in mijn carrière?

Dat emotionele intelligentie belangrijk is, blijkt wel uit de opsomming hierboven. Ik heb je dus eigenlijk al kort uitgelegd waarom het bijdraagt aan succes in je carrière. Toch is het belangrijk om daar wat verder op in te zoomen. 

En om je duidelijk te maken hoe emotionele intelligentie bijdraagt aan succes op de werkvloer, geef ik je wat voorbeelden. Oftewel, scenario’s die zich voor kunnen doen en waarbij je het enkel met een hoog IQ niet redt.  

Voorbeeld:
Je krijgt stevige feedback op je presentatie. Je eerste reactie? Bloedchagrijnig. Je denkt dat iedereen op kantoor je niets waard vindt… Heb je een hoog EQ? Dan herken je die gekrenkte trots als wat het is: een emotie – en dus geen feit. Je ademt diep in, telt tot tien, luistert opnieuw en ziet het als een les die je verder brengt.

Voorbeeld:
Je werkt samen met een team aan een project. Iedereen doet maar wat, komt afspraken niet na en luistert niet naar elkaar. Het voelt rommelig en stresserig. Heb je een hoog EQ? Dan blijf je niet mopperend aan de zijlijn staan, maar benoem je wat je ziet en breng je rust in de groep. 

Voorbeeld:
Je agenda puilt uit. Toch zeg je wéér ja tegen dat extra verzoek, want je wil niemand teleurstellen. Ondertussen voel je de spanning in je lijf oplopen. Heb je een hoog EQ? Dan merk je dat signaal eerder op en durf je eerlijk te zeggen wat wel en niet haalbaar is. 

Dus, hoe helpt emotionele intelligentie bij het omgaan met stress en conflicten? Het voorkomt dat je geïrriteerd raakt, rommelig samenwerkt of overloopt van de stress. 

Hoe weet je of je emotioneel intelligent bent?

Tijdens het lezen vraag je je waarschijnlijk af: ben ik emotioneel intelligent? Weet ik mijn eigen gevoelens te herkennen? En durf ik voor mezelf op te komen? En kun je dit testen?

Om dat te ontdekken, geef ik je een uitleg die afkomstig is van Goleman. Hij legt aan de hand van vijf componenten uit wat emotionele intelligentie precies is. Zie dit als de kenmerken van emotionele intelligentie:

  1. Zelfbewustzijn
  2. Zelfregulering
  3. Motivatie
  4. Empathie
  5. Sociale vaardigheden

Ik leg ze hieronder beter uit. 

1. Zelfbewustzijn

Wat is de rol van zelfbewustzijn in emotionele intelligentie? Je hebt het vermogen om je eigen emoties te herkennen en te begrijpen. Je weet wat je voelt, waarom je je zo voelt én hoe dit je gedrag beïnvloedt. Ook weet je wat je eigen sterke en zwakke punten zijn. 

Voorbeeld:
Je komt op kantoor en reageert geïrriteerd, aangezien je collega’s wéér de vaatwasser niet uitgeruimd hebben. Er staat echter een belangrijk gesprek op de planning waar je zenuwachtig en gestrest om bent. Je weet dat je ongezellige gedrag voortkomt uit deze gevoelens.

2. Zelfregulering 

Het beheersen van je emoties is iets wat jij goed kan. Je schiet niet zomaar uit je slof en blijft kalm onder druk. 

Voorbeeld:
Er doet zich een conflict voor op de werkvloer, waar jij behoorlijk boos om kan worden. In plaats van keihard uit je slof te schieten, neem je een pauze om jezelf te kalmeren. Je loopt buiten een rondje, drinkt een glas water en gaat vervolgens rustig een gesprek aan. 

3. Motivatie

Mensen met een hoog EQ hebben interne doelen. Dat houdt in: je weet antwoord te geven op de vraag: wat drijft jou? En dan bedoel ik geen externe beloningen, zoals geld of aanzien. Ik heb het over intrinsieke motivatie. 

Voorbeeld:
Je werkt keihard aan een project. Niet omdat je promotie wil, maar omdat je goede kwaliteit belangrijk vindt. 

4. Empathie

Je hebt het vermogen om emoties van anderen te begrijpen en er gepast op te reageren. 

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Voorbeeld:
Een collega is erg stilletjes de laatste tijd. Jij voelt aan dat er iets mis is, dus je vraagt of er iets aan de hand is. “Ik merk dat je wat stiller bent dan normaal. Is alles oké?”

5. Sociale vaardigheden

Sociale skills heb je nodig om goed met anderen samen te werken, relaties op te bouwen en conflicten (zonder ontploffing, ruzie of escalatie) op te lossen.

Voorbeeld:
Je werkt in een team waarin je mensen aanmoedigt hun ideeën te delen en conflicten op een prettige manier uit te spreken. 

Hoe herken je iemand met een hoog EQ?

Om te herkennen of iemand over een hoog EQ bezit, kun je bovenstaande punten natuurlijk vanuit een andere point of view bekijken. Denk maar aan die ene collega die naar je omkijkt als jij wat stiller bent of die ene vriend die nooit uit z’n slof schiet. 

Ik geef je nog wat voorbeelden. Iemand met een hoog EQ herken je vaak de volgende punten:

  • Diegene luistert écht. Niet om meteen z’n eigen zegje te doen, maar om de ander te begrijpen.
  • Blijft rustig als de spanning oploopt.
  • Durft sorry te zeggen als ‘ie fout zit. 
  • Voelt het aan wanneer iemand zich anders voordoet dan hij zich voelt.
  • Ziet feedback niet als persoonlijke aanval, maar als informatie.
  • Geeft z’n grenzen aan wanneer iets te ver gaat of niet juist voelt. 
  • Straalt emotionele stabiliteit uit. Je voelt je veilig bij deze persoon.
  • Doet niet alsof alles onder controle is. Het leven is nu eenmaal niet altijd stabiel of zonder hobbels en daar gaat iemand met een hoog EQ erg volwassen mee om.

Hoe train je je emotionele intelligentie?

Je hebt het waarschijnlijk al in de gaten: het is best prettig om een hoog EQ te hebben. En goed nieuws: je kunt het gewoon trainen!

Je wordt namelijk niet geboren met een laag EQ. Dit is iets wat je op elke leeftijd nog kunt ontwikkelen. De vraag is alleen: hoe kan ik mijn emotionele intelligentie ontwikkelen en versterken?

Dit doe je aan de hand van verschillende technieken. Om het overzichtelijk te houden, geef ik je per component een techniek om dit te oefenen. 

1. Zelfbewustzijn 

Als je beter met je eigen emoties om wil gaan, dan is het belangrijk om je hier vanaf nu meer op te focussen. Denk je: hoe herken ik mijn eigen emoties beter? Dan kun je dat gewoon oefenen. 

EQ

Bijvoorbeeld: je hebt een rotdag, dus je besluit een zak chips te openen en een film te kijken. Het vervelende gevoel is dan semi-weg. Maar het is niet opgelost. 

Tip: analyseer dagelijks je emoties door ze op te schrijven. Wat voelde je vandaan? Kun je het koppelen aan een gebeurtenis? En heel belangrijk: negeer of ontwijk je gevoel niet.

2. Zelfregulering

Merk je dat je de controle over jezelf verliest, bij een boos, gefrustreerd of gestresst gevoel? Oefen dan met de 6-seconden-techniek. 

Zo werkt het: wanneer emoties de overhand nemen, haal je zes keer diep adem, om als het ware een pauze te nemen. Dit geeft je hersenen de tijd om de fight or flight reactie te kalmeren. 

3. Motivatie

Heb je een persoonlijk doel? Als je nu nee zegt… dan geloven we je niet. Iedereen heeft persoonlijke doelen en het is goed om daar bewust van te zijn. Misschien wil je meer zelfvertrouwen krijgen? Beter ‘nee’ kunnen zeggen? Of beter worden in het onderhouden van vriendschappen? Schrijf deze doelen voor jezelf op en bedenk de stappen die nodig zijn om dit te bereiken. 

Tip: maak de doelen en stappen niet té groot. Beloon jezelf ook als je halverwege bent. Oftewel, hou het leuk voor jezelf.

4. Empathie 

Gesprekken over je gevoel? Die ga jij liever uit de weg. Tijd om daarmee te stoppen. 

Tip: je kunt dagelijks oefenen met praten over je gevoel.

En nee, dit hoeft echt niet zwaar of moeilijk te zijn. Probeer eens bewust op de emoties van een ander te letten. Vraag wat vaker: “Hoe voel je je hierbij?” of “Kan ik wat voor je betekenen?”, zodat je merkt dat deze vragen over gevoelens helemaal niet zo heftig zijn als je denkt. 

5. Sociale vaardigheden

Zou jij jezelf als ongemakkelijk omschrijven? Of geef je jezelf vaak de stempel ‘niet-sociaal’? Probeer dan eens de 3-dingen-regel en pas dit toe bij een gesprekje met wie dan ook. Je collega bij het koffiezetautomaat, de buurvrouw of een oude bekende die je tegenkomt in de supermarkt. 

Geen idee wat je moet zeggen? Ik help je op weg:

  1. Geef iemand een compliment. (“Leuke trui heb je aan!”)
  2. Stel een vraag waarmee je interesse toont in de ander. (“Waar haal jij die goede outfitinspiratie toch vandaan?”)
  3. Luister actief en doe een voorstel. (“Je moet ook eens bij winkel X kijken, daar hebben ze ook leuke spullen!”

Dit is een luchtig voorbeeld waar je perfect mee kunt oefenen. Je bezorgt de ander er ook nog een leuke dag mee. 

En eh, heb je totaal geen verstand van kleding? Zulke gesprekjes kunnen over van alles gaan, van lekkere koffie tot een goede aanbieding bij een supermarkt. 

Je werkdag nog efficiënter indelen? Volg ons dan op Instagram en LinkedIn voor dagelijkse tips die je meteen kunt toepassen. Liever onderweg leren, zonder te scrollen? Luister dan naar onze podcast. En eh… heb je even helemaal geen zin in schermtijd? Dan kun je natuurlijk ook lekker offline aan de slag met onze boeken: Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is.

onze twee boeken Elke dag om 15:00 klaar en Full Focus op wat echt belangrijk is

Je emotionele skills nog verder verbeteren? Volg een cursus

Merk je dat je het moeilijk vindt om jezelf uit te drukken? Zou je graag met meer zelfvertrouwen op de werkvloer verschijnen? En is assertiviteit iets waar je aan wil werken? Schroef je emotionele intelligentie op door onze training Assertiviteit te volgen. 

Tijdens onze krachtige 1-daagse Assertiviteitstraining leer je jouw communicatieve vaardigheden te versterken en je zelfverzekerdheid op de werkvloer (en daarbuiten) te vergroten. Leer effectieve technieken om met zelfvertrouwen en overtuiging te spreken – en dat allemaal in één dag. 

Conclusie

Dus, waar komt het op neer? Emotionele intelligentie is geen zweverige extra skill voor mensen die ‘goed met gevoelens’ zijn. Het is een vaardigheid die bepaalt hoe jij met stress omgaat, hoe je reageert op feedback, hoe je grenzen bewaakt en hoe veilig anderen zich bij jou voelen. Een hoog EQ betekent niet dat je altijd rustig, lief of perfect bent. Het betekent dat je jezelf kent. Dat je snapt wat je voelt, daar verantwoordelijkheid voor neemt en niet alles op de ander projecteert. Dat je durft te zeggen wat je nodig hebt (én oog hebt voor wat een ander nodig heeft).

En het mooie? Je kunt dit trainen. Door eerlijk naar jezelf te kijken, vaker stil te staan bij je emoties en nét iets bewuster het gesprek aan te gaan. Want uiteindelijk maakt een hoger EQ je niet alleen een fijne collega, maar ook een fijner mens voor jezelf.

Inge Martina Nysten,
Communicatiemanager

Veelgestelde vragen over EQ

  • Hoe kan ik omgaan met mensen die een lage emotionele intelligentie lijken te hebben?

    Wanneer iemand in jouw omgeving niet zo handig is met voelen, afstemmen – en alles wat daarbij hoort – dan kan dat erg frustrerend zijn. Je kan dan ook niet verwachten dat deze mensen zomaar hun gedrag aanpassen. Wat wel helpt? Blijf zelf rustig en duidelijk in wat jij voelt en nodig hebt, zonder belerend over te komen. Stop ook met hinten. Je kunt bij iemand met een lage emotionele intelligentie beter duidelijk blijven. Probeer ook je eigen energie te bewaken. Jij bent empatisch, maar je hoeft niet iemand te ‘redden’.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen) werken. Daarvoor bieden we je diverse (online) trainingen aan. Van time management tot snellezen. Nieuwsgierig? Bezoek onze website of blogs en schrijf je snel in voor een van onze trainingen.