Empathie tonen is oersimpel (en supersociaal!) – met 3 woorden

empathie tonen

Dieren doen het vanzelf. Zelfs kippen kunnen het. Wij hebben nog wat te leren. Beter gezegd: te herinneren. Empathie tonen, of ‘inleven in een ander’, is namelijk een oer-vaardigheid die we allemaal hebben. En dat gaat niet alleen om iemand troosten bij verdriet. Empathie tonen is de sleutel om socialer en geliefder dan ooit te worden!

Bij empathie tonen denk je nu waarschijnlijk aan een verdrietige vriend die je troost met een aai over z’n rug en misschien zelfs een knuffel en te praten over hoe erg het allemaal is.

Mis!

Tip: moeite met grenzen aangeven? Volg onze 1-daagse assertiviteitstraining!
Meer weten?

Da’s de grootste misvatting over empathie tonen die we hebben.

Wat is empathie tonen (wél)?

Empathie tonen is geen medelijden, maar medeleven – met negatieve én positieve emoties.

En als jij dat ‘medeleven’ goed onder de knie hebt, dan kunnen jouw sociale relaties niet meer kapot. Het maakt namelijk dat je je feilloos kunt inleven in de gevoelens en gedachten van een ander. En dat is precies wat anderen zo in jou waarderen. Wanneer een ander zich begrepen voelt, heb je de sleutel tot een goede relatie te pakken. Of die relatie nu liefdevol, vriendschappelijk of zelfs zakelijk is.

Belangrijk dus, die empathie. En toch zetten we hem zelden tot nooit in, toont de wetenschap aan. Omdat we ‘m een beetje zijn vergeten, blijkt.

empathie tonen Meesters in empathie tonen: kinderen en honden weten wel nog hoe het moet

Empathie tonen – wat we zijn vergeten

Een meta-analyse van verschillende onderzoeken naar empathie door de decennia heen toont aan dat studenten van nu 40% minder empathie tonen dan studenten in de jaren ‘80 en ‘90. 40 procent: da’s een behoorlijke achteruitgang op zo’n relatief korte tijdsperiode!

Empathie tonen, ofwel het vermogen tot medeleven door emoties te herkennen, is dus (in behoorlijk rap tempo) aan het verdwijnen uit ons systeem. Waarschijnlijk ook uit dat van jou, inmiddels.

Je had het, hoor! Als kind. Kinderen voelen als geen ander emoties van anderen en een sfeer in de ruimte aan. En dieren, die weten ook nog altijd precies hoe empathie tonen werkt…

  • Zebra’s kunnen empathie tonen – wanneer een leeuw de kudde nadert, er eentje opschrikt, en de rest dat binnen een fractie van een seconde oppikt. Dat is óók emoties oppikken. De meest primitieve vorm van empathie tonen.
  • Duiven, muizen, vogels, apen en zelfs kippen kunnen hetzelfde. Onderzoekers ontdekten dat bepaalde, empathische gedeelten in het brein bij hen oplichten zodra ze opvallend of afwijkend gedrag bij soortgenoten zien. Ze merken het, als er ‘iets is’ met hun kameraden. Empathisch gedrag.

Maar dan hebben we het over de meest primitieve vorm van empathie tonen. Emoties oppikken op intuïtief niveau.

empathie tonen Zebra’s detecteren vliegensvlug elkaars houding en gevoel – dat is (intuïtieve) empathie. Heb jij ook.

Honden zijn de enige dieren die daar nog een schepje bovenop kunnen doen. Zij pikken niet alleen emoties op, maar handelen er op sociaal niveau naar. Wanneer ze hun kop op je schoot leggen als je verdrietig bent, of wanneer ze kwispelen en springen als jij blij binnenkomt bijvoorbeeld.

Wij mensen zijn nóg veel beter in empathie tonen. Je kunt niet alleen emoties signaleren, deze primitieve vorm, maar je kunt er daarna ook op cognitief niveau mee aan de slag. Empathie tonen, door je hoofd erbij te gebruiken – en de juiste woorden uit te spreken.

‘Cognitieve empathie’, noemen ze het niet voor niks in de psycho-wetenschap.

Empathie tonen doe je zo (met 3 woorden)

Nooit van gehoord? Nooit bewust bezig geweest met empathie tonen? Je bent niet de enige, dat is zeker. Maar gelukkig heeft Prof. Marcia Reynolds, praktiserend psycholoog en expert in het thema, goed nieuws voor je:

“Het goede nieuws is dat, hoewel we onze vaardigheid van empathie tonen aan het verliezen zijn, we nog altijd de capaciteit bevatten om te empathiseren wanneer we willen. In andere woorden: je bent misschien vergeten hoe empathie tonen werkt, je kunt het je weer herinneren als je wil.”

Daarom dus even een bijscholingslesje, om alles weer op te rakelen wat je even vergeten was: hoe de intuïtieve fysieke vorm van empathie werkt, en hoe je dat medeleven vervolgens toont, om je verdrietige vriendin te troosten of je snauwerige collega te kalmeren – en al je relaties zo te verbeteren.

Fysieke empathie voelen

Geen zweverig gebeuren met gedachtes lezen, of vanalles ‘aanvoelen’. Nee, je brein leest minimale veranderingen in houding en gedrag bij de ander – om zich zo in te kunnen leven in zijn of haar emoties. Het is de meest primitieve vorm van empathie. Zoals zebra’s en kippen die hebben. En jij.

We zijn het een beetje vergeten, maar we kunnen het wel nog. Het komt soms nog even naar boven, wanneer jij gaapt als een ander gaapt bijvoorbeeld. Of merken dat iemand ergens mee zit. Dit gedeelte gaat helemaal vanzelf. Hoef je niks voor te doen. Dit heb je onder de knie, sowieso.

Waar het interessant en vernieuwend wordt, is in het tweede gedeelte.

Cognitieve empathie tonen

Écht empathie tonen is meer dan een arm om iemand heen slaan wanneer hij of zij verdrietig of boos is. Je wil weten wat de ander deert. Ontdekken wat de ander voelt. En vervolgens meevoelen. Meeleven. Dát maakt je een super-empathisant (als dat een woord is) en super-sociaal en gewaardeerd.

Dr. Lucas:

“Anders dan een zebra, voel jij niet alleen de emoties van een ander, jij kunt ook ontdekken wat je zou kunnen doen om ze te verzachten.”

Dat ontdekken om te verzachten, doe je door te doen wat je anders ook zou doen als je iets wil ontdekken: (door)vragen. Waar zit je beste vriend mee, want je ziet hem wat droevig kijken? Wat bedoelt je collega precies, wanneer hij stampvoetend je kantoor binnenkomt?

Gewoon vragen. En vervolgens vooral luisteren. Écht luisteren. Niet alleen een verhaal aanhoren. Maar luisteren en doorvragen en nog meer luisteren. ‘Empathisch luisteren’, heet dat.

empathie tonen Vraag ernaar, als je een emotie oppikt bij je partner of collega, en luister vervolgens.

Zit tijdens het luisteren vooral niet rationeel te analyseren, ga niet prakkiseren over een oplossing, niet praten: alleen vragen en luisteren en meeleven. Tot je het begrijpt, wat de ander bedoelt en voelt. En dat is een ander soort ‘begrijpen’ dan je denkt! Het is geen rationeel begrijpen.

Dr. Lucas:

“Gevoelens en emoties zijn geen rationele gedachten. [..] Ze komen van een ander gedeelte in je brein en zijn ontzettend belangrijk, vitaal en te vaak verwaarloosd. Wanneer je het ‘begrijpt’, moet het ook begrijpen op dit emotionele niveau in je hoofd.”

Zodra je de ander op dát niveau begrijpt, zeg je:

“Ik begrijp het.”

Meer niet. Dit zijn de magische woorden van het empathie tonen. Misschien sla je er nog een arm bij om de ander heen, wanneer de situatie daar naar is. Apen doen het ook. Heel natuurlijk empathisch dus.

Wat je nu dus moet doen

Zoek de aap, de zebra, de duif, de kip en het kind in jezelf…

Nee, hoor. Het is veel praktischer dan dat. Zodra je een emotie of opvallend gedrag oppikt bij iemand in je omgeving, treedt het empathisch gedeelte in je brein als vanzelf in werking.

Tip: meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'

Je merkt het. Dat is je natuurlijke fysieke empathie. Doe daar vervolgens wat mee. Ga over op de cognitieve empathische kunsten die de natuur je gegeven heeft:

  • Vraag (dóór – niet alleen “Hey, wat is er?”) naar wat er aan de hand is.
  • Luister vervolgens alleen maar (reageren is niet nodig, oplossingen bedenken ook niet, alleen maar doorvragen en luisteren).
  • Probeer op die manier het gevoel van de ander te begrijpen, op emotioneel niveau (ander stukje brein!). Als het zover is, zeg je:

“Ik begrijp het.”

Niet meer. Niet minder. En kijk dan maar eens wat het met de ander doet. Wanneer je partner gestrest en gefrustreerd thuis komt van het werk. Wanneer een vriendin verdrietig lijkt. Wanneer je collega zich al de hele dag snauwend over de werkvloer verplaatst. Je vriend zal zich getroost voelen, je collega gerustgesteld.

Ontzettend goed voor de relaties met de mensen om je heen (precies waar assertiviteit om draait), omdat het één van de meest sociale eigenschappen is die we hebben. Van nature. Laten we die vooral niet vergeten. Vragen, luisteren en empathie tonen dus. In die volgorde.

Maak je vrienden mee.

Mis geen enkele tip!
Meld je nu aan voor onze tips per e-mail en ontvang gratis het e-book 'Beter Slapen, Slimmer Werken'
Maximaal 2x per maand. Geen spam, beloofd!
X