Assertiviteit en agressie: 2 verschillende dingen

De term assertiviteit wordt vaak ten onrechte bestempeld als agressie. Ook in de media bestaat verwarring over de betekenis van assertiviteit. Een ongelukkig voorbeeld hiervan vonden we op het blog van NRC. Folkert Jensma vraagt zich af waar het redeloze geweld vandaan komt:

Mij schoot SCP-directeur Paul Schnabel te binnen, op een congres vorige maand. Hij sprak beeldend over mensen met een ‘dikke ik’, die zich niet beheersen. Velen identificeren zich volgens hem niet met de handhavers, maar leven op een ‘high’ van drift, spanning en testosteron. Schnabel noemde dat een gevolg van de ‘intensivering van het bestaan’. Jongeren worden opgevoed tot assertiviteit, met het korte lontje als kenmerk. De agressie tegen de “lager geplaatste geüniformeerde controleurs” is een epidemie. De sociale controle neemt af, de ‘dikke ik’ rukt op.

Kort lontje?

In zijn column haakt Jensma –naar aanleiding van de dood van lijnrechter Richard Nieuwenhuizen– in op de toenemende agressie onder jongemannen in het algemeen. Het is een goede zaak om deze trend aan de kaak te stellen, maar wat ons betreft heeft een kort lontje niets met assertiviteit te maken. Vooral niet omdat Jensma even verderop zegt:

Dat korte lontje vind je ook in de psychiatrie, bij de zogeheten antisociale persoonlijkheidsstoornis. Die afwijking is niet zeldzaam. Gemiddeld komt die bij 4,3 procent van de mannen ‘ooit in het leven’ voor. Maar in de groep 18 tot 24-jarigen is dat 13,3 procent. Dat blijkt uit het Nemesis-2-onderzoek van het Trimbos-instituut. […] Deze jongens kunnen zich niet houden aan regels, zijn oneerlijk, liegen, zwendelen, zijn impulsief, kunnen niet vooruitdenken, zijn agressief, prikkelbaar, roekeloos, onverschillig voor andermans veiligheid, onverantwoordelijk, hebben geen spijtgevoel en zoeken oorzaken buiten zichzelf. Je zal hun treinkaartjes maar moeten controleren, of voor hun overtredingen moeten vlaggen.

Agressie is het tegenovergestelde van assertiviteit

Uiteraard vergeven we Jensma zijn ‘slip of the pen’, maar wat is assertiviteit dan wél? In het kort betekent het voor jezelf opkomen, waarbij je net zoveel respect voor de ander als voor jezelf toont. Agressie hoort daar dus niet bij en fysieke agressie al helemaal niet. Op een voetbalveld hoort assertiviteit zich te uiten in een goed gesprek tijdens de rust of na afloop van de wedstrijd. Beschuldigende vingers, spugen, slaan en schoppen horen daar niet bij, want het respect voor de medemens is daarbij compleet afwezig.

In zekere zin is agressie dus het tegengestelde van assertiviteit. Hetzelfde kunnen we zeggen van subassertiviteit, waarbij je je eigen wensen en mening niet of nauwelijks kenbaar maakt en makkelijk over je heen laat lopen. Het is de kunst om een balans tussen deze tegenpolen te vinden, waarbij je vanuit nieuwe overtuigingen effectief communiceert. Je maakt een goede start met onze elektronische cursus, maar maakt pas echt grote stappen met een assertiviteitstraining op locatie.

X