Binnen een paar seconden heeft iemand al besloten wat hij van je vindt. Oneerlijk? O, absoluut. Onvermijdelijk? Helaas, maar waar. Je denkt vast graag dat de inhoud uiteindelijk het verschil maakt. Maar als je eerste indruk niet klopt, krijg je vaak niet eens de kans om je verhaal goed te vertellen. Lees dit artikel als je wilt weten hoe je de eerste indruk in je voordeel kunt inzetten.

Wat komt aan bod:

  1. Wat is een eerste indruk?
  2. Wat bepaalt een eerste indruk het meest: houding, uitstraling of woorden?
  3. Hoeveel invloed heeft lichaamstaal op de eerste indruk die je achterlaat?
  4. Wat zegt de wetenschap over hoe die eerste indruk ontstaat?
  5. Waarom is een eerste indruk zo krachtig en lastig te veranderen?
  6. Hoe herstel je een slechte eerste indruk (in 5 stappen)?
  7. Hoe maak je nu een goede eerste indruk op je werk of tijdens een gesprek?
  8. Hoe maak je een sterke eerste indruk als je introvert of onzeker bent?
  9. Wat moet je juist niet doen als je een goede eerste indruk wilt maken?
  10. Zo creëer jij dus een goede eerste indruk vanaf nu
  11. Veelgestelde vragen over de eerste indruk

Wat is een eerste indruk?

Een eerste indruk is het snelle, automatische oordeel dat iemand over je vormt (of jij over je gesprekspartner) in de eerste seconden van een ontmoeting. Nog voordat je echt iets hebt uitgelegd, nog voordat er inhoud op tafel ligt, maakt het brein van de ander al een inschatting. Wie ben je als persoon? Wat straal je uit? Ben je iemand om serieus te nemen? Dat oordeel ontstaat dus niet na lang nadenken, maar op basis van kleine signalen, zoals je houding, je blik, je stem en je energie. Het is geen weloverwogen analyse, maar een directe, gevoelsmatige interpretatie van wat zichtbaar en voelbaar is.

Er hangt dus veel af van deze eerste impressie en het is daarom belangrijk dat je leert om indruk te maken op iemand, zodat die persoon überhaupt open staat voor een gesprek. Maar wat bepaalt die eerste indruk? Is het meer je houding? Je uitstraling misschien? Of wat je zegt?

Wat bepaalt een eerste indruk het meest: houding, uitstraling of woorden?

Je eerste indruk ontstaat vooral op basis van een intuïtieve reactie op de persoon tegenover je. Er zijn drie factoren die je brein razendsnel in zich opneemt om een oordeel te vellen:

  1. Uiterlijk
  2. Stereotyperingen
  3. Non-verbaal gedrag

1. Uiterlijk

Als je iemand nog niet kent, dan is het eerste wat je bij iemand ziet het uiterlijk. Je kijkt naar iemands gezicht, lichaamsbouw en kleding. Je brein haalt namelijk heel veel informatie uit de ogen, het kapsel, de kledingdracht en lichaamsverhoudingen.

Eerste indruk voorbeeld op basis van uiterlijk:
Je ziet iemand met een uitgemergeld uiterlijk, ruim zittende en versleten kleding en een grauwe huid. Wat denk jij als eerste?

Laten we eerlijk zijn: je denkt bij bovenstaand voorbeeld niet meteen aan een Brad Pitt of topsporter, toch?

2. Stereotyperingen

Een eerste indruk vindt dus al snel plaats. Die eerste, razendsnelle inschatting ontstaat doordat je brein mensen meteen indeelt in sociale hokjes. Een fenomeen dat beter bekend staat als stereotyperen. Vanuit die indeling ontstaan vervolgens algemene beelden en aannames. Dankzij zulke categorieën kun je in korte tijd een grove indruk vormen van wie iemand is.

Als je het voorbeeld van hierboven neemt, dan plaats je de omschreven persoon eerder in een categorie “dakloos” dan “filmster”. Dat betekent NIET dat dit beeld juist hoeft te zijn! Hier speelt namelijk een denkfout mee (cognitive bias) die maakt dat iemand al snel een aanname doet over iemands karakter. Zodra dat beeld eenmaal in het hoofd zit, gebeurt er iets grappigs of eigenlijk vooral onhandigs: je gaat daarna bijna automatisch letten op signalen die dat eerste idee ondersteunen.

3. Non-verbaal gedrag

Je kijkt naast het uiterlijk ook naar de verbale en non-verbale communicatie van iemand. En vooral de non-verbale communicatie is van belang, want al zegt iemand niks, die eerste indruk komt er nog steeds, hoor! Je let op iemands emoties, wat de lichaamstaal van die persoon laat zien en de manier waarop die persoon zijn handen gebruikt en oogcontact maakt.

Het is dus duidelijk dat er niks gezegd hoeft te worden, maar dat je hersenen toch al die eerste indruk samenstellen. Hoeveel invloed heeft die non-verbale communicatie, waaronder je lichaamstaal, hier verder nog op?

Hoeveel invloed heeft lichaamstaal op de eerste indruk die je achterlaat?

Lichaamstaal is ontzettend belangrijk voor een eerste indruk. Professor in de psychologie, Albert Mehrabian stelt in zijn boek Nonverbal Communication zelfs dat de eerste indruk voor maar liefst 55% gevormd wordt door lichaamstaal, 38% door je stemgeluid en intonatie en 7% slechts door gesproken woorden.

Mensen zijn namelijk verbluffend scherp in het oppikken van emoties en stemmingen via lichaamstaal. Je kunt nog zo overtuigend praten, maar zodra je houding iets anders uitstraalt dan je woorden, voelt de ander dat meteen. Niet omdat mensen gedachten kunnen lezen, wel omdat non-verbale signalen veel zwaarder meewegen dan wat je letterlijk zegt; naar schatting zelfs 12 tot 13 keer zo sterk.

Met de juiste lichaamstaal laat je aan iedereen met wie je spreekt zien dat je rustig, zeker en stevig overkomt. En ja, het tegenovergestelde is daarom ook waar. Neem je een gesloten houding aan en vermijd je oogcontact, dan kan al snel de eerste indruk ontstaan van iemand die zich niet openstelt voor contact of weinig sociaal overkomt.

Hoe kan dat toch zo? Ik laat de wetenschap voor me spreken:

Wat zegt de wetenschap over hoe die eerste indruk ontstaat?

Een handdruk, een blikwisseling, een ‘hallo’ en het is al gebeurd. Terwijl jij nog aan het denken bent wat je nu het best kunt zeggen om goed over te komen, is het schip al uit de haven verdwenen. Met een oordeel. Over jou. Nee, nee, dat hoef je de ander niet kwalijk te nemen. Zo werkt je brein nu eenmaal en dat doet het om je te helpen met snelle beslissingen te nemen en juiste oordelen te vellen.

Een goede reden om eens wat dieper in het fenomeen van die eerste indruk te duiken. Gelukkig is onderzoeker en journalist Malcolm Gladwell mij daarin al voorgegaan. Gladwell heeft zich gespecialiseerd in intuïtie en het onderbewuste deel van ons brein; twee onderdelen van onze hersenen die een belangrijke rol spelen in het eerste-indruk-proces.

“Het is hoog tijd dat we deze eerste indrukken eens wat serieuzer gaan nemen.”

Gladwells research naar eerste indrukken bleek zoveel interessant materiaal op te leveren dat hij er een compleet boek over schreef: Blink: the power of thinking without thinking.

Hoe snel vorm je een eerste indruk?

Gladwells belangrijkste bevinding in Blink is dat de eerste indruk in de eerste paar seconden van een ontmoeting al plaatsvindt. In die luttele seconden vormt je brein een (al dan niet correct) oordeel over een persoon. En dat terwijl je dat oordeel meestal liever niet hardop erkent of er echt naar wilt luisteren. Vervolgens trek je er maanden, soms zelfs jaren, voor uit om het alsnog met ratio, analyses en praktijkvoorbeelden te onderbouwen; met als resultaat dat je geregeld uitkomt bij conclusies en keuzes die simpelweg niet kloppen.

Zonde van je energie, want uit de verschillende onderzoeken die Gladwell aanhaalt, blijkt juist dat die eerste indruk verrassend vaak raak is.

 

Dit bericht op Instagram bekijken

 

Een bericht gedeeld door Tijdwinst.com (@tijdwinst)

Gladwell geeft dat razendsnelle oordeel van je brein in de eerste seconden ook gewoon een neurologische en psychologische term: ‘thin-slicing’. Daarbij maakt hij meteen duidelijk dat iedereen over dat handige mechanisme beschikt (dus zo ver voor je verontwaardigde: “Ik zou nooit zo snel over iemand oordelen!”).

“Thin-slicing is geen exotische gave. Het is inherent aan het menszijn. We ‘thin-slicen’ elke keer als we een nieuw iemand ontmoeten, wanneer we ergens snel een indruk van moeten krijgen of wanneer we in een onbekende situatie terechtkomen. We ‘thin-slicen’ omdat we moeten, en omdat we er afhankelijk van zijn doordat er een hele hoop situaties zijn waarbij een ‘thin-slice’ van niet meer dan een paar seconden ons enorm veel kan vertellen.”

In dat eerste oordeel, in de eerste paar seconden van een ontmoeting, zit dus alles wat je moet weten van een ander. Of wat een ander van jou moet weten. Een oordeel, een inschatting of een keuze.

En het mag dan geen speciale gave zijn, het ‘thin-slicing’-proces is wel een cadeautje. Eentje dat je waarschijnlijk maar zelden uitpakt en gebruikt. En dát is exact wat Gladwell bedoelt met verspilde tijd en met koortsachtig blijven malen of die ene persoon of keuze wel de juiste is. Je weet het eigenlijk al. “The Power of NOT Thinking”, noemt hij het (en zo heb je meteen de titel verklaart van zijn boek).

2 seconden en het oordeel is geveld

Naar hoe snel je eerste indruk nu gevormd wordt, deed professor Nalini Ambady, docent psychologie aan de Stanford University, uitgebreid onderzoek. Zij liet een groep studenten 3 keer 10 seconden durende geluidloze videotapes zien van een college van een professor. Vervolgens vroeg ze de studenten om de professor te beoordelen. Het oordeel van deze groep, die de professor maar 3 keer 10 seconden had gezien, kwam grotendeels overeen met het oordeel dat een andere groep studenten velden, nadat ze een compleet semester met de professor te maken hadden gehad. In een volgende testronde verkortte Ambady de video’s zelfs tot 2 seconden in plaats van 10. Het leverde dezelfde, opvallende resultaten op.

Niet meer dan 2 seconden zijn er dus nodig om een (correct) oordeel over iemand te vellen in een eerste indruk.

Gladwells eerdere bevinding wetenschappelijk bewezen dus. Hoe kan dat toch? Een oordeel dat zo snel geveld is, heeft maar weinig te maken met vooroordelen, stereotyperingen, verwachtingen en culturele normen en waarden (die komen pas om de hoek kijken na die 2 seconden). In die ‘thin-slicing’-seconden spelen die factoren dus nog niet mee en oordeel je dus niet op basis van je ratio, maar je intuïtie. Gladwell legt dat zo uit:

“Je kunt je brein vergelijken met een ijsberg, het bovenste gedeelte is wat je ziet – het bewuste deel, dat werkt op ratio – alles onder water is wat je niet ziet en wat de basis van je brein vormt – het onderbewuste deel, dat werkt op intuïtie.”

eerste indruk op het werk is belangrijk

Kun je dan geen invloed uitoefenen op het onbewuste deel? Jawel, en het is ontzettend belangrijk om een positieve eerste indruk achter te laten. Want als die eenmaal ontstaan is, dan kun je iemand maar lastig van het tegendeel bewijzen:

Waarom is een eerste indruk zo krachtig en lastig te veranderen?

Waarom zou je nu moeite besteden aan het creëren van die perfecte eerste indruk? Nou, mocht het nog niet duidelijk zijn geworden: een eerste indruk weegt zwaar, omdat mensen in een paar tellen al een oordeel klaar hebben. Zonder dat je het doorhebt, wordt er al iets besloten over jouw betrouwbaarheid en of je geschikt bent, puur op basis van wat anderen zien en hoe je overkomt. Die bliksemsnelle inschatting is geen toeval; het zit diep in ons systeem en helpt ons om snel in te schatten of iets veilig voelt of niet.

Alleen zit daar een keerzijde aan: zo’n eerste beeld blijft vaak hangen en laat zich maar lastig bijstellen.

Waarom die eerste indruk dus zo bepalend (en daarom van belang) is:

  1. Primacy effect
  2. Negativity bias
  3. Halo/horn-effect

1. Primacy effect

Psycholoog Solomon Asch liet zien dat ook het primacy-effect meespeelt bij het ontstaan van een eerste indruk. Wat je als eerste over iemand hoort, blijft nu eenmaal makkelijker plakken en weegt vaak zwaarder mee in het oordeel dat daarna ontstaat. De volgorde waarin bepaalde kenmerken van iemand bij je binnenkomen, heeft dus veel invloed op het beeld dat je van die persoon vormt.

Bijvoorbeeld:
Als je eerst hoort dat iemand intelligent is en dan pas dat die persoon koppig is, dan denk je positiever over die persoon (hij is immers intelligent!) dan als je eerst wist dat die persoon koppig was.

2. Negativity bias

Nog zo’n mechanisme dat stevig meespeelt in hoe je iemand inschat, is de zogeheten negativity bias. Mensen tillen negatief gedrag nu eenmaal sneller zwaarder dan positief gedrag. In haar boek De eerste indruk beschrijft professor in psychologie aan de Radboud Universiteit, Roos Vonk, dat dit waarschijnlijk komt doordat de meeste mensen er van nature vanuit gaan dat de wereld in de basis deugt.

Juist daarom komt het extra fel binnen wanneer iemand zich ineens onaardig of vervelend blijkt te gedragen. En tja, vanaf dat moment krijg je die eerste kras niet zomaar meer uit het beeld. Daarom is een negatieve eerste indruk ook zo hardnekkig om later nog bij te stellen.

3. Halo en horn effect

Het halo-effect is ooit als eerste benoemd door de Amerikaanse psycholoog Edward Thorndike (1920). Hij zag dat één opvallende eigenschap genoeg kan zijn om meteen iemands hele karakter in te kleuren. Precies dat is wat het halo-effect inhoudt: je bouwt een totaalbeeld van iemand op vanuit één positieve eigenschap.

thread post over halo effect

Voorbeeld Halo-effect:
Een persoon komt binnen, maakt direct oogcontact, spreekt rustig en zelfverzekerd en ziet er verzorgd uit. Zonder dat je het doorhebt, denk je al snel: dit is iemand die zijn zaken op orde heeft. Je gaat er automatisch van uit dat hij ook inhoudelijk sterk is, goed samenwerkt en betrouwbaar is.

Gebeurt hetzelfde vanuit een negatieve eigenschap, dan heet dat het horn-effect.

Voorbeeld horn-effect:
Iemand komt wat gehaast binnen, kijkt weinig op en mompelt een begroeting. Voor je het weet trek je conclusies: ongeïnteresseerd, misschien niet zo competent, lastig in de samenwerking. Terwijl je eigenlijk nog niets inhoudelijks hebt gehoord.

Waarom is een slechte eerste indruk zo lastig te wissen?

Wetenschapper Bertram Gawronski van de University of Western Ontario onderzocht samen met zijn collega’s hoe makkelijk een eerste indruk nog bij te sturen is. Zijn conclusie? Dat blijkt behoorlijk lastig. Waarom is dit nu lastig?

“Menselijke hersenen slaan ervaringen die de verwachting schenden op als uitzonderingen op de regel, waardoor de regel als geldig wordt beschouwd, behalve in de specifieke context waarin deze is overtreden.”

In het onderzoek van Gawronski kregen deelnemers eerst een positief of juist negatief beeld van iemand voorgeschoteld. Daarna zagen ze extra informatie die dat eerdere beeld juist onderuit haalde. Om te onderzoeken hoeveel invloed de context heeft, pasten de onderzoekers heel subtiel de achtergrondkleur van het computerscherm aan, terwijl deelnemers hun oordeel over die persoon vormden. Toen ze vervolgens de reacties maten, bleek iets opmerkelijks: de nieuwe informatie had alleen effect wanneer die persoon opnieuw verscheen tegen dezelfde achtergrond als waarin die latere informatie was aangeleerd. Werd een andere achtergrond gebruikt, dan bleef de allereerste informatie de boventoon voeren. De eerste indruk bleef dus hangen, tenzij deze in verschillende contexten ter discussie werd gesteld. Gawronski stelt:

“Wanneer dit gebeurt, raken deze nieuwe ervaringen uit hun context en verliest de eerste indruk langzaam aan kracht. Maar zolang een eerste indruk alleen binnen dezelfde context wordt uitgedaagd, kun je doen wat je wilt. De eerste indruk zal de boventoon voeren, ongeacht hoe vaak deze door nieuwe ervaringen wordt tegengesproken.”

eerste indruk

Hoogleraar executive education aan de Columbia Business School, Dorie Clark, zegt hierover nog het volgende:

“Onze hersenen zijn geoptimaliseerd om energie te besparen; als er geen dwingende reden is om iets te herzien, zullen we dat niet doen.”

Dit is net als met slechte gewoontes. Die zijn zo in je brein verankerd dat het veel moeite kost om ze om te zetten in positieve, nieuwe gewoontes en routines. Er is echter een kleine kans om een slechte eerste indruk te veranderen:

Hoe herstel je een slechte eerste indruk (in 5 stappen)?

Gawronksi gaf al aan dat het lastig is om een slechte eerste indruk te veranderen. Zodra iemand immers eenmaal een oordeel heeft klaarstaan, ontstaat al snel de neiging om vooral aanwijzingen op te pikken die dat beeld bevestigen, terwijl signalen die er haaks op staan liever worden weggewuifd. Vervolgonderzoek laat zien dat je maar liefst zeven goede ervaringen nodig hebt om die allereerste negatieve indruk te corrigeren.

Je moet je dus echt even inspannen om die eerste impressie te wissen. Het is echter wel mogelijk in 5 stappen:

  1. Verras mensen op een gedurfde, assertieve manier.
  2. Houd je gedrag op de lange termijn vol.
  3. Vermijd die persoon niet.
  4. Wees je altijd bewust van je non-verbale communicatie.
  5. Compenseer met positieve ervaringen.

1. Verras mensen op een gedurfde, assertieve manier

Een eerste indruk uitwissen lukt zelden met kleine correcties of subtiele nuances. Wil je dat iemand zijn oordeel echt heroverweegt, dan moet je durven verrassen op een manier die echt in het oog springt. Dat vraagt om een bewuste, assertieve actie die haaks staat op wat iemand van je verwacht.

Voorbeelden:

Juist die onverwachte wending dwingt het brein van de ander om opnieuw te kijken: klopt mijn beeld nog wel? Subtiliteit redt je hier niet; die bevestigt vaak alleen wat er al gedacht werd. Een gedurfde aanpak doorbreekt dit patroon wel en zet de deur open naar een tweede kans.

2. Houd je gedrag op de lange termijn vol

Een eerste indruk verdwijnt niet door slechts één goed moment; het is geen knop die je even omzet. Mensen veranderen hun mening pas wanneer ze herhaaldelijk bewijs zien dat hun eerdere oordeel niet meer klopt. Dat betekent dus dat je nieuwe gedrag niet eenmalig moet laten zien, maar consequent moet volhouden.

Voorbeelden:

  • Word je gezien als chaotisch? Dan is het niet genoeg om één keer voorbereid te zijn. Je moet keer op keer laten zien dat je overzicht hebt.
  • Sta je bekend als terughoudend? Dan vraagt het dat je structureel je mening uitspreekt, niet alleen wanneer het je goed uitkomt.

Juist deze herhaling bouwt vertrouwen op. Mensen gaan pas twijfelen aan hun eerste indruk wanneer ze geen uitzondering meer zien, maar een patroon.

3. Vermijd die persoon niet

Je denkt misschien: “O, die heeft een slechte eerste indruk van me, dan kan ik die beter uit de weg gaan.” Nou, je kop in het zand steken, werkt hier niet (en ik vraag me af wanneer die instelling eigenlijk wel werkt, maar dat is misschien een onderwerp voor een ander artikel). Door afstand te houden geef je die ander geen enkele reden om zijn mening bij te stellen.

Sterker nog, je bevestigt vaak precies wat hij al dacht.

Als iemand jou ziet als afstandelijk of onzeker, dan lijkt jouw afwezigheid daar perfect bij te passen. Wil je dat beeld kantelen, dan moet je juist zichtbaar zijn, doelgericht en assertief. Zoek het contact op, laat in gedrag zien wat je wél wilt uitstralen en herhaal dat consequent.

4. Wees je altijd bewust van je non-verbale communicatie

Weet je nog? Een eerste indruk zit vaak minder in wat je zegt, maar vooral in wat je uitstraalt zonder woorden. Juist daarom begint het wissen ervan bij bewustwording van je non-verbale communicatie. Hoe sta je erbij? Maak je nu wel oogcontact? Wat doet je stem? Hoe beweeg je?

In deze video geeft communicatiemanager, Inge Martina Nysten, je nog meer tips hoe je je lichaamstaal in gesprekken kunt inzetten.

Wil je een bepaald beeld kantelen, dan moet je daar actief mee aan de slag. Rechtop staan, rustig spreken, bewust pauzes laten vallen en je blik niet neerslaan maar juist gebruiken om verbinding te maken.

5. Compenseer met positieve ervaringen

Een eerste indruk blijft vaak hardnekkig hangen, dus één positief moment is zelden genoeg om dat beeld te kantelen. Wil je echt verschil maken, dan moet je compenseren met meerdere sterke, positieve ervaringen die het tegenovergestelde laten zien. Niet één keer goed presteren, maar keer op keer. Niet één gesprek waarin je scherp bent, maar een reeks momenten waarin je laat zien dat dit jouw nieuwe standaard is. Pas dan ontstaat er twijfel bij de ander: misschien zat ik ernaast. Dat vraagt geduld en discipline, want je moet blijven leveren terwijl het effect nog niet direct zichtbaar is. Maar trust me: herhaling werkt.

Hoe maak je nu een goede eerste indruk op je werk of tijdens een gesprek?

Een goede eerste indruk ontstaat niet doordat je ‘alleen maar je best doet’, maar doordat je bewust stuurt op wat je uitstraalt vanaf de eerste seconde. Dat begint al vóór je iets zegt. Kom je gehaast binnen of neem je even de tijd om rustig binnen te lopen, oogcontact te maken en stevig te staan? Mensen vormen razendsnel een beeld, dus jouw houding, energie en focus doen het eerste werk voor je, nog voordat je mond het kan overnemen. Concreet ziet dat gewenste gedrag zo uit:

  1. Goede voorbereiding.
  2. Kom op tijd.
  3. Neem een proactieve houding aan.
  4. Vraag door en ben niet bang om dom over te komen.
  5. Kom verzorgd voor de dag.
  6. Wees niet te aardig.
  7. Breng een positieve mindset mee.
  8. Vraag om feedback.
  9. Neem een open houding aan.
  10. Berg je telefoon op.

1. Goede voorbereiding

Een goede eerste indruk begint niet op het moment dat je iemand een hand geeft, maar al ruim daarvoor, namelijk bij je voorbereiding. Weet met wie je spreekt, wat er speelt binnen het bedrijf en wat jouw rol of doel is in het gesprek. Stel jezelf een simpele vraag: wat wil ik dat de ander na afloop over mij zegt?

Door daar vooraf over na te denken, stuur je automatisch je gedrag, je woorden en je houding.

Het haalt bovendien de scherpe randjes van spanning af, omdat je niet meer hoeft te improviseren op alles wat er gebeurt. Je komt rustiger over, maakt bewustere keuzes en laat zien dat je het gesprek (en later je werk) serieus neemt. Dat voelt de ander direct en precies daar wordt die eerste indruk gevormd.

2. Kom op tijd

Een goede eerste indruk begint verrassend simpel, namelijk door op tijd te verschijnen. Te laat komen voelt namelijk voor de ander al snel als desinteresse, terwijl op tijd zijn juist laat zien dat je respect hebt voor iemands agenda en aandacht. Daarbij iets eerder aanwezig zijn geeft jou zelf de ruimte om even te landen, je gedachten te ordenen en bewust het gesprek of je werkdag te beginnen. Je komt rustiger binnen, maakt makkelijker contact en straalt controle uit.

Vraag jezelf eens af: hoe wil je binnenkomen, gehaast en verontschuldigend of scherp en aanwezig?

Dat kleine verschil in timing bepaalt vaak al de toon van het hele gesprek of je werkdag.

3. Neem een proactieve houding aan

Een goede eerste indruk maak je niet door af te wachten, maar juist door initiatief te tonen in hoe je werkt en communiceert. Stel vragen voordat iemand ze moet stellen, denk vooruit en kom zelf met ideeën die het werk beter maken. Dat laat zien dat je betrokken bent en verantwoordelijkheid neemt, zonder dat iemand je daar eerst op hoeft te wijzen.

Diezelfde houding werkt ook in gesprekken. Durf bijvoorbeeld richting te geven, benoem wat je ziet en stel concrete voorstellen voor. Nog sterker wordt het wanneer je actief nieuwe contacten legt in plaats van te wachten tot iemand jou benadert. Even iemand aanspreken, een connectie maken of een samenwerking voorstellen kan het verschil maken.

Wat je eigenlijk zegt is simpel:
“Ik zit hier niet om te volgen; ik zit hier om waarde toe te voegen.”

4. Doorvragen (en niet bang zijn dom over te komen)

Een goede eerste indruk maak je door nieuwsgierig te zijn en dat ook te laten zien. Stel vragen, ook als je denkt dat ze misschien simpel zijn, want juist daarmee laat je zien dat je wilt begrijpen wat er speelt. Niet vragen uit angst om dom over te komen, werkt vaak averechts. Je mist namelijk door te zwijgen context en maakt sneller fouten (je vult immers maar in wat je denkt dat bedoeld is).

Tegelijk zit de echte winst in wat je daarna doet, namelijk je antwoorden vastleggen. Door mee te schrijven voorkom je dat iemand dingen steeds opnieuw moet uitleggen en dat voelt voor de ander als respect voor zijn tijd en moeite. Je komt leergierig over, scherp en serieus.

5. Kom verzorgd voor de dag

Ik zei al eerder in dit artikel dat een eerste indruk vaak gevormd wordt op basis van hoe je eruitziet. Een verzorgd uiterlijk laat bijvoorbeeld zien dat je aandacht hebt voor detail en dat je jezelf serieus neemt en dat vertaalt zich direct naar hoe anderen jou inschatten.

Op de werkvloer gaat het nog een stap verder, want daar telt ook of jouw uitstraling past bij de waarden van het bedrijf. Werk je in een formele omgeving, dan vraagt dat iets anders van je dan in een creatieve of informele setting. Door je daarop af te stemmen, laat je zien dat je de bedrijfscultuur begrijpt en respecteert. Het gaat dus niet om de perfecte look, maar om bewust kiezen hoe je overkomt.

6. Wees niet te aardig

“Hè, aardig zijn is toch een goed ding?” Natuurlijk moet je in gesprekken en op je werk beleefd, respectvol en zakelijk overkomen, maar er is ook iets als “te aardig” zijn. Een goede eerste indruk maken betekent namelijk niet dat je iedereen meteen moet pleasen.

Sterker nog: te aardig zijn werkt vaak averechts. Als je overal ja op zegt, jezelf wegcijfert of overdreven meebuigt, wek je eerder twijfel dan respect. Laat daarom zeker zien dat je vriendelijk bent, maar ben ook duidelijk, denk mee en neem niet alles klakkeloos over. Durf een vraag te stellen. Durf ergens op door te gaan. En durf ook rustig je grens aan te geven. Juist die combinatie maakt je geloofwaardig.

7. Breng een positieve mindset mee

Een goede eerste indruk begint bij de energie die je meebrengt. Kom je binnen met enthousiasme, een open houding en oprechte interesse, dan maak je meteen indruk. Mensen willen werken met iemand die vooruit kijkt in plaats van iemand die blijft hangen in wat er misgaat.

Dus laat dat geklaag in hemelsnaam achterwege. Praat niet negatief over je taken, collega’s of vorige werkgever, want dat zegt uiteindelijk meer over jou dan over hen. Kies liever voor een positieve insteek door bijvoorbeeld te laten zien waar je zin in hebt en wat je wilt bijdragen. Dat maakt je niet alleen prettiger om mee te werken, maar ook iemand waar anderen vertrouwen in krijgen.

8. Vraag om feedback

Door actief om feedback te vragen, laat je zien dat je wilt groeien en dat je jezelf serieus neemt. Het haalt aannames weg en geeft je direct richting. Wat gaat al goed? Waar kun je nog scherper worden? Dat maakt je niet onzeker, juist het tegenovergestelde. Het laat zien dat je verantwoordelijkheid neemt voor je ontwikkeling. En dat doet ook iets voor de impressie die mensen van je hebben.

9. Neem een open houding aan

Een goede eerste indruk begint vaak niet met wat je zegt, maar met hoe je overkomt, en daar speelt een open houding een grote rol in. Sta rechtop, maak oogcontact, glimlach oprecht en richt je lichaam naar de ander toe, want daarmee laat je zien dat je aanwezig bent en interesse hebt. Wil je toegankelijk en professioneel overkomen, dan helpt het om bewust te zijn van je houding, zonder dat het geforceerd voelt.

Een open houding zegt eigenlijk simpelweg:
“Ik sta open voor dit werk/dit gesprek.”

10. Berg je telefoon op

Een goede eerste indruk maken begint met volledige aandacht en dat betekent dus ook dat je je telefoon niet steeds checkt. Hoe geïnteresseerd kom je immers over als je blik elke paar minuten naar een scherm schiet? Precies.

Door je telefoon weg te leggen (of op stil te zetten en uit het zicht te houden), laat je zien dat dit moment ertoe doet.

Richt je aandacht op het gesprek of op je werk, luister actief en reageer bewust, want mensen merken het direct wanneer je er echt bij bent. Aandacht is schaars en juist daarom zo krachtig om in te zetten om een goede indruk achter te laten.

Geef je je aandacht volledig, dan voelt de ander zich serieus genomen en dat is vaak precies wat nodig is om een sterke eerste indruk neer te zetten.

Hoe maak je een sterke eerste indruk als je introvert of onzeker bent?

Vrij assertief allemaal deze tips, dat geef ik toe. Maar wat moet je doen als je introvert bent? Of als je niet sterk in je schoenen staat? Een krachtige eerste indruk neerzetten als introvert of als een onzeker persoon vraagt niet van je dat je ineens de luidste persoon in de ruimte wordt. Gelukkig maar. Juist wanneer je vertrouwt op je rustige, natuurlijke kwaliteiten, kun je iets achterlaten dat meer blijft hangen dan een hoop bravoure. De kern zit in echt jezelf laten zien en je onzekerheid niet de leiding geven, maar ombuigen naar oprechte aandacht voor de ander.

Naast een cursus assertiviteit volgen bij tijdwinst.com, kan ik je daarom deze 8 tips meegeven:

  1. Als introvert kun je goed de lichaamstaal van anderen lezen. Zet deze kwaliteit in om te zien hoe je overkomt op een ander.
  2. Luister niet naar je innerlijke stemmetje. Focus in plaats daarvan op je aanwezigheid en op oogcontact maken.
  3. Geef jezelf van tevoren een goeie peptalk. Gebruik positieve affirmatie om jezelf ervan te overtuigen dat je dadelijk een goede eerste indruk gaat achterlaten.
  4. Als introvert luister je vaak aandachtig naar anderen. Stel daarom veel open vragen, zodat je de ander aan het woord kunt laten.
  5. Draag geen masker om anderen in hun oordeel voor te zijn. Wees jezelf, want mensen voelen zo wie authentiek is en wie niet.
  6. Zie small talk als een middel om een hoger doel te bereiken, namelijk diepere gesprekken voeren.
  7. Observeer eerst om goede vragen te kunnen stellen en tot goede gespreksstof te komen.
  8. Geef ook eens een complimentje (maar niet te veel).

Je weet nu wel hoe je een goede indruk moet maken op mensen, maar misschien ben je ook wel geïnteresseerd in de absolute don’ts. Daarom ter afsluiting van dit artikel ook een aantal tips wat je NIET moet doen (tenzij je een slechte indruk wilt achterlaten natuurlijk).

Wat moet je juist niet doen als je een goede eerste indruk wilt maken?

Onderzoekers van de Harvard Business School keken ook naar de dingen die je vooral níét moet doen als je een sterke eerste indruk wilt achterlaten. Uit deze onderzoeken kwamen 4 don’ts naar voren:

  1. Ben niet verwaand, want of je nu verwaandheid gebruikt als grapje of echt een hooghartige rotzak bent, verwaand gedrag wordt meestal niet gewaardeerd.
  2. Doe niet aan valse bescheidenheid. Valse bescheidenheid of humblebragging is opscheppen over dingen, maar dan met een nederig jasje aan. Mensen prikken hier echter zo doorheen en zien dit gedrag als onauthentiek. Je kunt nog beter klagen, zo bleek uit het onderzoek.
  3. De daad niet bij het woord voegen. Een fout die veel mensen maken, is dat ze een versie van zichzelf neerzetten die ze in de praktijk niet kunnen volhouden. Zeker als het over normen en waarden gaat, prikken mensen daar snel doorheen. Dus maak wat je belooft ook waar.
  4. Onoprechte complimenten kun je beter achterwege laten. Een steek onder water dat vermomd is als compliment of zelfs een aardig bedoelde opmerking die toch verkeerd valt; allebei kun je ze beter niet maken.

review assertiviteitstraining patrick

Conclusie: zo creëer jij dus een goede eerste indruk vanaf nu

In luttele twee seconden beslist iemand dus al of je betrouwbaar, competent en prettig overkomt, lang voordat jouw inhoud een eerlijke kans krijgt. Als je dus begrijpt hoe snel dat oordeel ontstaat en hoe zwaar houding, uitstraling, timing en non-verbaal gedrag meewegen, kun je daar ook bewust op sturen.

En ging het een keer mis? Dan is dat niet meteen het einde van het verhaal, maar wel heel lastig om weer bij te schaven. Een eerste indruk verander je niet met één aardig moment, maar met zichtbaar ander gedrag dat je consequent volhoudt. Dus kijk eens eerlijk naar wat jij in die eerste seconden laat zien. Straal je uit wat je wilt uitstralen? Mooi. En zo niet, dan weet je nu ook: daar kun je daar wel iets aan doen nu. Volg mijn tips en je komt al een heel eind.

Natasja Bartholomé,
High performance blogger

Hoe voorkom je dat je onzeker, gesloten of te afwachtend overkomt?

Een sterke eerste indruk draait minder om wat je zegt en veel meer om hoe je overkomt. Precies daar komt assertiviteit om de hoek kijken. In een eendaagse training assertiviteit van Tijdwinst.com leer je hoe je steviger, rustiger en duidelijker aanwezig bent vanaf het eerste moment. Je werkt aan je houding, stemgebruik en non-verbale signalen, zodat wat je uitstraalt klopt met wat je bedoelt. Geen twijfelachtig glimlachje terwijl je eigenlijk iets anders denkt, maar congruent gedrag dat vertrouwen wekt.

Je leert ook hoe je initiatief neemt in gesprekken, hoe je vragen stelt zonder terughoudendheid en hoe je voorkomt dat je jezelf wegcijfert of juist te hard overkomt. Daarnaast helpt onze training je om sneller te schakelen in spannende situaties. In plaats van afwachten of pleasen, sta je er met meer regie. Je weet wat je wilt uitstralen en hoe je dat concreet laat zien.

En dat is precies wat iemand oppikt in die eerste paar seconden. Klinkt dat handig en voor jou nodig? Meld je dan snel aan.

Meer weten over zelfverzekerd overkomen?

Volg je ons al via Instagram of Pinterest? Daar plaatsen we dagelijks praktische tips waarmee je krachtiger en helderder leert communiceren. Wil je bij zo’n tip net wat meer uitleg en verdieping? Kijk dan ook eens op LinkedIn. Daar delen we uitgebreidere inzichten en toepasbare methodes waar je meteen mee aan de slag kunt, op je werk én daarbuiten.
Wil je er echt serieus induiken? Dan kun je ook terecht bij onze twee boeken: Elke dag om 15:00 klaarenFull Focus op wat echt belangrijk is.

Lees je niet graag en zet je liever iets op om te luisteren? Helemaal prima. Iedere week verschijnt er een nieuwe aflevering van de Tijdwinst Podcast op YouTube, Spotify en Springcast. Daar nemen we herkenbare situaties onder de loep, geven we praktische oplossingen mee en delen we inzichten waar je direct iets aan hebt. Dus nee, geen vaag gepraat waar je na tien minuten alweer bent afgehaakt; gewoon bruikbare input waar je wat mee kunt.

Wil je niets aan je voorbij laten gaan en nieuwe artikelen gewoon overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor onze wekelijkse nieuwsbrief of sluit je aan bij de dagelijkse updates via ons WhatsApp-kanaal.

Veelgestelde vragen over de eerste indruk

  • Hoe kun je zelfverzekerd overkomen bij een eerste ontmoeting?

    Door:

    • een goede voorbereiding
    • op tijd te komen
    • proactiever te worden
    • vragen te stellen
    • verzorgd erbij te lopen
    • niet te aardig willen zijn
    • positief in het leven te staan
    • feedback te vragen
    • een open houding aan te nemen
    • je aandacht erbij te houden

  • Hoe maak je een professionele eerste indruk op collega’s, klanten of leidinggevenden?

    Hier zijn de belangrijkste factoren die echt het verschil maken:

    • Breng een positieve instelling mee, dus geen geklaag.
    • Oog betrokken en open.
    • Laat een proactieve houding zien; in je werkzaamheden en in collegiale relaties.
    • Luister actief naar collega’s en stel vragen.
    • Laat zien dat je professioneel en betrouwbaar bent door bijvoorbeeld op tijd te komen en kwalitatief werk in te leveren.
    • Laat je uitstraling overeenkomen met de bedrijfswaarden.
    • Houd je eerste indruk vol.

  • Hoe zorg je dat je vriendelijk én assertief overkomt bij een eerste ontmoeting?

    Veel mensen worden óf te voorzichtig óf te direct. Assertief zijn betekent dat je helder bent over wat je wilt of vindt, maar zonder een ander te schaden. Je boodschap kan nog zo goed zijn, als je hem onzeker brengt, verliest hij kracht. Spreek iets langzamer, laat stiltes vallen, maak je zinnen af. Geen haast, geen verontschuldigende ondertoon. Rust straalt vertrouwen uit. Door vragen te stellen laat je zien dat je openstaat voor de ander. Dat maakt je toegankelijk. Maar blijf ook bij je eigen standpunt. Je hoeft niet overal in mee te gaan om aardig gevonden te worden. Sterker nog, dat werkt vaak averechts.

    Je lichaam kan bovendien je boodschap versterken of ondermijnen. Laat dus een open houding, ontspannen gezicht en oogcontact zien. Geen gekruiste armen of wegkijkende blik. Vermijd bovendien aarzeltaal. Woorden als ‘misschien’, ‘een beetje’ of ‘ik weet niet hoor’ halen de scherpte uit je boodschap. Terwijl juist die duidelijkheid nodig is om serieus genomen te worden. Wacht als laatste niet tot iets je echt stoort. Juist in een eerste ontmoeting kun je subtiel laten zien waar jouw grenzen liggen.

  • Zijn eerste indrukken goed of slecht?

    Eerste indrukken zijn niet per se goed of slecht. Ze zijn vooral snel gemaakt. Dat maakt ze aan de ene kant zijn ze ontzettend handig. Je brein scant in een paar seconden: kan ik deze persoon of situatie vertrouwen? Dat helpt je om snel te schakelen. Zonder die snelle inschattingen zou elke ontmoeting energie vreten.

    Maar die snelheid heeft een prijs. Je oordeel is gebaseerd op beperkte informatie. Een houding, een toon, een eerste zin. En daarna gebeurt er iets interessants: je brein gaat bewijs zoeken dat die eerste indruk klopt. Alles wat past, onthoud je. Alles wat niet past, wuif je makkelijker weg.

    Dus zijn eerste indrukken slecht? Niet per se. Ze zijn vooral onvolledig en daar moet je je bewust van zijn.

  • Wat is het effect van de eerste indruk?

    Het effect van een eerste indruk is groter dan de meeste mensen denken. Hij klopt vaker wel dan niet en hij blijft vooral hangen en kleurt de rest. Die eerste paar seconden bepalen hoe iemand naar je kijkt in de minuten, uren en soms zelfs weken daarna. Alles wat je daarna doet, wordt door dat beeld geïnterpreteerd. Mensen reageren vervolgens op hun beeld van jou. Je eerste indruk beïnvloedt dus niet alleen hoe mensen je zien, maar ook hoe ze zich tegenover jou gedragen. Een eerste indruk ‘plakt’ bovendien, omdat het energie kost om je oordeel te herzien. Je moet dus vaak meerdere positieve ervaringen geven om een minder goede start recht te trekken.

Wie zijn wij? | Tijdwinst.com

Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat gespecialiseerd is in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.