“Wat telt als hoogbegaafd zijn? En ben ik het dan?” is wat je je misschien wel af vraagt. Ik kan je echter zeggen: de kans dát je het bent, net als Bill Gates, is minimaal. En áls je het wel bent, is dat zo’n pretje niet, zegt de wetenschap. Ontdek hier jouw intelligentie-noodlot: gemiddeld (68%), slim (13%) of ronduit hoogbegaafd (2%).
Wat komt aan bod:
- Hoe weet je of je hoogbegaafd bent?
- 15 tekenen van hoogbegaafd zijn
- ‘Ben ik hoogbegaafd?’
- Veelgestelde vragen rondom ‘ben ik hoogbegaafd’
Albert Einstein, waarschijnlijk de bekendste hoogbegaafde aller tijden, wist er het volgende over te zeggen:
“Het verschil tussen slim en dom zijn, is dat slim zijn z’n limiet heeft.”
Typisch voor een hoogbegaafde, want die hebben doorgaans een flinke dosis humor! Cabaretiers bijvoorbeeld, toonde onderzoek aan, hebben een gemiddeld IQ van 126 tot 138, terwijl het gemiddelde IQ van de bevolking tussen de 90 en 110 ligt. Een aanzienlijk verschil. Hun verbale vaardigheden liggen blijkbaar ook een stuk hoger, nog een teken van hoogbegaafdheid bij volwassenen.
Maar om antwoord te krijgen op de vraag ‘ben ik hoogbegaafd’ zul je verder moeten kijken dan je grappentapperij. Ik start even bij het begin: wanneer spreek je nu van hoogbegaafdheid? En wat is het verschil tussen hoogbegaafd, hoogintelligent en slim?
Wat zijn kenmerken van hoogbegaafdheid bij volwassenen? 10 stuks
Ben ik hoogbegaafd? Daar is gelukkig een hoop onderzoek naar gedaan. Ontelbaar veel bijna. Een selectie van de meest typische en opvallende factoren die kunnen aantonen dat jij misschien wel buitengewoon slim bent:
- Als je de oudste van je broers en zussen bent, is de kans groter dat je slimmer bent. De oudste heeft gemiddeld 2,3 IQ punten voor op de rest, toonde dit onderzoek aan.
- In een geheugentest presteren dunne mensen bewezen beter dan hun dikkere medemens.
- Linkshandigen hebben een bewezen beter ruimtelijk vermogen, mentale flexibiliteit en werkgeheugen. Bovendien blijken ze creatiever. Allemaal tekenen van verhoogde intelligentie.
- Avondmensen (slapen gemiddeld van 00:29 tot 07:52) hebben een hoger IQ dan ochtendmensen (slapen van 23:41 tot 07:20).
- 75% van de volwassenen met een IQ boven de 160 is introvert!
- Heb je muziekles gehad, dan ben je nu slimmer dan gemiddeld – volgens onderzoek. Zelfs een korte periode van lessen maakt al verschil, zo blijkt.
- Ben je een kattenmens (ja, het wordt steeds gekker) dan zijn je cognitieve vaardigheden waarschijnlijk hoger dan wanneer je meer een hondenliefhebber bent. Echt.
- Zijn je ouders slim, dan ben jij dat waarschijnlijk ook. Het verschil tussen ouder en kind in IQ is meestal niet meer dan 10 punten! Dus ja: intelligentie is (ook) genetisch.
- Rokers hebben een lager IQ dan niet-rokers. Mensen die een pakje of meer per dag roken, hebben een gemiddeld IQ van 90. Je bent dus waarschijnlijk niet slim als je rookt!
- Degenen met een smartphoneverslaving kelderen blijkbaar meer punten in IQ dan mensen die wiet roken. Jij?
En, hoe staat het bij jou erbij? Hoe schat je je kansen in?
Dat zijn het namelijk, natuurlijk. Al die onderzoeken gaan over grotere of kleinere kansen om slimmer te zijn dan gemiddeld. Het betekent niet automatisch dat je het bent. Maar het kan je in elk geval in de richting leiden van de vraag ‘ben ik hoogbegaafd’?
15 tekenen van hoogbegaafd zijn
Hoogbegaafdheid bij volwassenen is te herkennen. Ten eerste aan een hoop factoren waaraan hoogbegaafden zouden (kunnen!) voldoen. Wel duidelijk, maar best vaag. Daarom zijn er ook nog de keiharde cijfers.
Zo zijn er een aantal typische herkenbare factoren die hoogbegaafdheid bij volwassenen kunnen aantonen – volgens hoogleraar en intelligentie-deskundige dr. Francis Heylighen. De meest veelvoorkomende en typische factoren uit zijn uitvoerige lijst:
- Leert snel.
- Heeft originele, ongebruikelijke ideeën.
- Een rijke en levendige fantasie.
- Enorm vocabulair. Fascinatie voor woorden.
- Overgevoelig: voor emoties (van anderen), omgevingsfactoren (zoals licht en geluid) en irritatiefactoren (kriebelende trui bijvoorbeeld).
- Excellent gevoel voor humor.
- Perfectionistisch.
- Ontzettend nieuwsgierig. Overal het fijne van willen weten.
- Onafhankelijk en autonoom.
- Veel energie.
- Lange aandachtsspanne.
- Sterk gevoel van medelijden.
- Trekt regels en autoriteit in twijfel.
- Non-conformist, past zich niet snel aan aan een stramien.
- Blijven doorwerken tot uitputting.
En, een en ander herkenbaar? Pas daar mee op, want ook hier geldt weer: het gaat om factoren die kúnnen wijzen op… Bovendien is er nóg een belangrijke factor, waar je misschien nog het meest op moet letten.
Ervaringsdeskundige Willem Wind, oprichter Fonds Hoogbegaafdheid en coach voor andere hoogbegaafden:
“Er circuleren veel lijstjes waar veel hoogbegaafden meer of minder aan voldoen. Maar de groep is net zo divers als de maatschappij is en dat zal wel zo blijven. Ik ken miljonairs maar ook daklozen, allochtonen, kampbewoners, ondernemers, ambtenaren en huisvrouwen.”
Het zijn dus allemaal geen keiharde cijfers om aan te tonen of je hoogbegaafd bent – al die factoren. Gelukkig hebben we die wel – keiharde cijfers om hoogbegaafdheid bij volwassenen aan te tonen. Hier:
De keiharde cijfers
Wat je ziet:
- De gemiddelde Nederlander zit, zoals eerder genoemd, ongeveer tussen de 90 en 110 IQ punten. Equivalent van VMBO/MBO-niveau. Deze kans is het grootst. 68% van de Nederlandse bevolking zit namelijk in deze categorie.
- Ben je bovengemiddeld slim, dan heb je een IQ tussen de 115 en 130. Oftewel: HBO- / universitair niveau. 13,6% van de bevolking zit hier.
- Dan blijft er weinig over voor het uitzonderlijk slimme gedeelte van de bevolking. Hoogbegaafd ben je met een IQ boven de 130 (universitair + / ++ niveau). Slechts 2,3% van de gevallen.
Hoe uitzonderlijk die laatste, hoogbegaafde categorie ook is – je kent er een paar op dit niveau. Gegarandeerd.
Wat dacht je namelijk van Einstein? Die had een IQ van 160! Net als Bill Gates. Zéér uitzonderlijk. En dan was er nog Beethoven, die de absolute kroon spant met zijn IQ van 165. Da’s echt ongeveer de max, hoor.
Maar alle Einsteins en Beethovens terzijde – het ging hier om jou. ‘Ben ik hoogbegaafd’ was de vraag.
De enige echte manier om daarachter te komen is uiteindelijk niet door naar de omgevingsfactoren te kijken (rook ik, hebben mijn ouders gestudeerd, ben ik nieuwsgierig, kriebelt mijn trui etc.), maar door een IQ-test te doen. Dát zijn namelijk keiharde cijfers. Dus: meet wat je wil weten. Het liefst bij een erkende instelling, maar een iets minder professioneel voorproefje kun je hier alvast nemen, met een ‘ben ik hoogbegaafd’ online test
Leg de uitkomst naar de statistiek hierboven en trek zelf je conclusie:
‘Ben ik hoogbegaafd?’
En, wat is de uitkomst? Slim? Superslim?
Wat het ook is, blijf een en ander kritisch bekijken. Schat jezelf in elk geval niet te uitzonderlijk in, de kans dat je dat bent is namelijk uitzonderlijk klein. Het is niet de bedoeling om je te onderschatten, of te zeggen dat je minder bijzonder bent dan je bent.
Nee, de boodschap is: waarschijnlijk ben je niet hoogbegaafd. En daar moet je misschien maar tevreden mee zijn. Want volgens de wetenschap én de ervaringsdeskundigen is het lang niet altijd een pretje om als antwoord op de vraag ‘ben ik hoogbegaafd?’ – ‘Ja’, te krijgen.
(Zo ja – pas op)
Ik ben hoogbegaafd!
De wetenschap is er sowieso over uit. En een hoop ervaringsdeskundigen blijken zelf ook niet al te blij met het feit dat ze hoogbegaafd zijn. Natuurlijk ben je wie je bent – en dat is goed. Maar er zijn wat kritische kantlijnen, als het op hoogbegaafd zijn aankomt.
- Met een uitzonderlijk hoog IQ is de kans op geestesziekten aanzienlijk groter, toonde deze paper aan. Hoge scores in IQ-tests op 8-jarige leeftijd, is een voorspeller van bipolaire stoornissen in de puberteit.
Over hoe dat kan, twist onderzoekersleider Daniel Smith nog:
“Een mogelijkheid is dat serieuze gemoedsstoornissen zoals een bipolaire stoornis de prijs is die mensen moeten betalen voor ontwikkelde kenmerken, zoals intelligentie, creativiteit en verbale bekwaamheid.”
- Mensen met zo’n hoog IQ maken zich vaak uitzonderlijk meer zorgen en zijn sneller angstig, blijkt uit deze studie.
- Hoe intelligenter, hoe minder behoefte aan sociaal gedrag er blijkt te zijn. Dat betekent minder vriendschappen en minder relaties. Iets dat normaal gezien voor het meeste levensgeluk zorgt.
- Als hoogbegaafde puber heb je ook bepaald geen luizenleven. Doordat je ‘anders’ bent, val je sowieso al gauw buiten de boot. En dat betekent niet alleen algemene sociale uitsluiting, het betekent ook geen seks. Een tienerjongen met gemiddeld IQ heeft 1,5 tot 5 keer zoveel kans op seks dan zijn hoogbegaafde leeftijdgenoot. Van die laatste groep blijft maar liefst 71% maagd.
- Hoogbegaafden zijn vaker geneigd om bewustzijnsverhogende drugs te gebruiken. Geen grap. Het gaat hier namelijk niet alleen om het ietwat onschuldige alcohol en tabak, maar ook om veelvuldig gebruik van stevige hard drugs als cocaïne, LSD en heroïne.
Het mag duidelijk zijn. Het leven als hoogbegaafde is pittig. Dus pas goed op met wat je wenst voor jezelf of je kinderen. We lijken vaak namelijk nét iets te graag en te vroeg te roepen dat wij, of onze nazaten, hoogbegaafd zijn.
Één conclusie geldt in elk geval: wat het antwoord op ‘ben ik hoogbegaafd’ ook is gebleken – wees er tevreden mee. Dit is wie jij bent, intelligentie quotiënt en al. Want je weet:
“Het verschil tussen slim en dom zijn, is dat slim zijn z’n limiet heeft.”
Onthouden, die! 😉
Mensen vroegen ook | Veelgestelde vragen rondom ben ik hoogbegaafd
-
Hoe kom je erachter of je hoogbegaafd bent?
Er zijn verschillende manieren om te bepalen of iemand hoogbegaafd is. De meest voorkomende methoden zijn IQ-tests en assessments voor specifieke vaardigheden, zoals taal- of wiskundetests. Ook kunnen observaties van leraren, ouders of andere professionals worden gebruikt om te bepalen of iemand hoogbegaafd is. Het is belangrijk om te weten dat hoogbegaafdheid niet alleen wordt bepaald door een hoog IQ, maar ook door andere kenmerken zoals een uitstekende concentratie, snelle verwerking van informatie en creativiteit.
-
Kan ik hoogbegaafd zijn zonder dat ik dat vroeger op school merkte?
Hoogbegaafdheid valt op school lang niet altijd op; volgens het Nederlands Jeugdinstituut is meer dan de helft van de basisschoolkinderen met een hoog IQ niet in beeld bij de leerkracht, en de NAGC wijst erop dat hoogbegaafde leerlingen door verveling of frustratie juist lager kunnen presteren dan je zou verwachten.
-
Kun je hoogbegaafd zijn zonder hoog IQ?
Ja, hoogbegaafdheid kan worden bepaald door meer dan alleen een hoog IQ. IQ-tests zijn een veelgebruikte manier om hoogbegaafdheid te meten, maar het is belangrijk om te weten dat een hoog IQ niet de enige indicator is. Er zijn andere kenmerken die ook kunnen wijzen op hoogbegaafdheid, zoals uitstekende prestaties in specifieke vaardigheden, zoals taal of wiskunde, creativiteit en verbeeldingskracht, een grote nieuwsgierigheid en een sterk verlangen om te leren, en een groot inlevingsvermogen en gevoeligheid voor anderen.
Sommige experts beweren bijvoorbeeld dat er andere soorten intelligentie zijn dan alleen cognitieve intelligentie, zoals emotionele, sociale en praktische intelligentie. Bijvoorbeeld, een persoon met een lager IQ kan hoogbegaafd zijn in emotionele intelligentie.
Het is ook belangrijk om te weten dat een IQ-test niet alles kan meten, bijvoorbeeld, iemand met een hoog IQ kan moeite hebben met zich aan te passen aan de gebruikelijke manier van denken of doen, of een grotere behoefte hebben aan autonomie en zelfontplooiing. Je kunt dus hoogbegaafd maar niet slim zijn. Daarom kan het belangrijk zijn om een multidisciplinaire aanpak te nemen bij het bepalen van hoogbegaafdheid.
-
Waarom voelen veel hoogbegaafde mensen zich anders dan anderen?
Omdat er vaak een mismatch is tussen hoe jij informatie verwerkt en hoe je omgeving dat doet. Veel hoogbegaafde mensen denken sneller, leggen sneller verbanden en benaderen leren en problemen op een andere manier. Dan kan een gesprek, school of werk soms voelen alsof jij al drie stappen verder bent, terwijl de rest nog bij stap één zit. Dat geeft al snel het gevoel: waarom lijk ik hier nét anders te lopen dan de groep?
-
Waarom raken sommige hoogbegaafde mensen sneller verveeld of gefrustreerd in hun werk?
Ze zoeken altijd uitdaging om gemotiveerd te blijven. Ze voelen zich dus al snel of ze vastgeroest zijn in hun werkzaamheden. En dit zorgt voor een constant gevoel van verveling. Onderzoek onder hoogbegaafde werkenden laat ook zien dat zij vaak veel waarde hechten aan leren, inhoudelijke diepgang, het benutten van hun kennis en vaardigheden en aan werk dat ergens over gáát. Als dat ontbreekt, kan energie vrij snel omslaan in verveling, frustratie of somberheid.
-
Hoe herken je hoogbegaafdheid op het werk?
Signalen die je op werk vaker ziet, zijn bijvoorbeeld:
- je hebt razendsnel door waar het knelpunt zit
- je ergert je bovengemiddeld aan trage of zinloze processen
- routinewerk zuigt je leeg
- je hebt veel ideeën tegelijk
- je wilt vrijheid in hoe je iets aanpakt (autonomie)
- je voelt je geregeld “net anders” dan collega’s.
Mensa noemt daarnaast kenmerken als snel verveeld zijn, steeds op zoek zijn naar intellectuele prikkels, gevoelig zijn voor indrukken, snel praten of denken en minder goed in een groep passen.
-
Kun je hoogbegaafd zijn en toch moeite hebben met focus, structuur of planning?
Hoogbegaafdheid betekent niet automatisch dat focus, planning en structuur vanzelf sterk zijn. Intelligentie en executieve functies zijn namelijk niet hetzelfde. Executieve functies gaan over dingen als aandacht vasthouden, prioriteiten kiezen, starten, schakelen en organiseren. Je kunt bijvoorbeeld razendsnel verbanden zien, diep nadenken en complexe ideeën hebben, maar ondertussen je dag slecht indelen, taken uitstellen of moeite hebben om je aandacht erbij te houden. Onderzoek laat ook zien dat hoogbegaafdheid kan samengaan met ADHD, autistische trekken of andere vormen van executieve kwetsbaarheid, waardoor iemand slim kan denken maar toch vastloopt in de uitvoering.
-
Is mijn kind hoogbegaafd?
Er zijn verschillende manieren om te bepalen of een kind hoogbegaafd is. De meest voorkomende manier is door middel van een gestandaardiseerde intelligentietest, zoals de Stanford-Binet Intelligence Scale of de Wechsler Intelligence Scale for Children. Deze tests geven een score die correspondeert met een IQ, en een score boven de 130 wordt vaak beschouwd als aanduiding voor hoogbegaafdheid.
Daarnaast kan een professionele evaluatie door een gekwalificeerde onderwijs- of klinisch psycholoog ook helpen om te bepalen of een kind hoogbegaafd is. Dit kan zowel door middel van intelligentietesten, maar ook door observatie, interviews met ouders en kind, en analyse van schoolprestaties.
Een kind kan ook als hoogbegaafd beschouwd worden als hij of zij uitzonderlijke prestaties levert in een bepaald gebied, zoals muziek, kunst of sport. Het is belangrijk om te weten dat intelligentie niet de enige manier is om een kind te beoordelen en dat hoogbegaafde kinderen vaak ook unieke talenten en sterktes in andere gebieden kunnen hebben.
Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!
Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van assertiviteit, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw communicatie skills een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.
Leer je liever lezend, lees dan ons boek Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.
Wie zijn wij? | Cursus Assertiviteit
Tijdwinst.com is een trainingsbureau dat zich specialiseert in slimmer (samen)werken. We bieden door het hele land diverse (online) trainingen aan, variërend van timemanagement, assertiviteit, gesprekstechnieken tot aan snellezen. Nieuwsgierig? Neem dan zeker eens een kijkje op onze website of blogs, en schrijf je in voor één van onze (digitale) trainingen.
- 1-daagse training Time Management | Blog
- 1-daagse training Assertiviteit | Blog
- 1-daagse training Gesprekstechnieken | Blog
- 1-daagse training Feedback Geven | Blog
- 1-daagse training Snellezen, Mindmapping en Geheugentechnieken | Blog
- 1-daagse training Effectief Thuiswerken voor Teams | Blog
