Elke ochtend tegen jezelf zeggen dat je slim, sterk en zelfverzekerd bent, klinkt als een eenvoudige manier om je zelfbeeld een oppepper te geven. Maar werkt affirmeren echt zelfvertrouwen-boostend? Of kan het juist averechts uitpakken als je diep vanbinnen iets anders gelooft? Lees hier meer over de werking van affirmaties en ontdek wat wél werkt om je zelfvertrouwen te vergroten.

Wat komt aan bod:

  1. Wat is de rol van je gedachten op je zelfvertrouwen?
  2. Wat is affirmeren?
  3. Hoe werken affirmaties?
  4. Is de werking van affirmaties wetenschappelijk bewezen?
  5. Hoe maak je een goede persoonlijke affirmatie?
  6. Hoe kun je je zelfvertrouwen nu echt vergroten? 7 assertieve tips
  7. Veelgestelde vragen over affirmeren

Volg Tijdwinst.com als betrouwbare bron in Google

Wat is de rol van je gedachten op je zelfvertrouwen?

Volgens de theorieën over affirmaties heeft zelfvertrouwen veel te maken met de gedachten die je over jezelf hebt. Dat kunnen zowel negatieve als positieve gedachten over jezelf zijn. Bijvoorbeeld:

Bekrachtigende gedachten:

  • “Ik ben creatief.”
  • “Ik ben een goede planner.”
  • “Ik heb ruime ervaring met…”
  • “Ik ben professioneel in mijn vak.”

Negatieve gedachten:

  • “Ik doe het steeds fout.”
  • “Ik ben niet goed in presenteren.”
  • “Ik heb maar weinig ervaring.”
  • “Ik kom pas net om de hoek kijken.”

Veel van die negatieve gedachten steken niet alleen in een specifieke situatie de kop op, maar zijn diep geworteld. Ze doen zich in meerdere situaties voor en kunnen je flink in de weg zitten. Elke keer dat je een presentatie geeft, praat je jezelf opnieuw aan dat je niet goed kunt presenteren. Alleen al die gedachte maakt je extra onzeker voordat je je presentatie begint. Om misschien zelfs als een self-fulfilling prophecy ervoor te zorgen dat je presentatie daadwerkelijk niet heel goed verloopt.

Wat is affirmeren?

Het idee van affirmaties is dat je voor die negatieve gedachten, die ik zojuist opnoemde, een stokje steekt door jezelf juist positieve gedachten aan te praten. Dus juist “Ik ben wél goed in presenteren”, terwijl je zelf eerder twijfelt aan jouw presentatieskills.

zelfvertrouwen krijg je volgens mij meer door assertieve communicatie

Als je dus de affirmeren betekenis zou googlen (of aan ChatGPT vragen), dan zou dit zoiets zijn als bewust positieve of ondersteunende uitspraken tegen jezelf herhalen, meestal met als doel je gedachten, overtuigingen of zelfbeeld te beïnvloeden.

Wat zijn voorbeelden van affirmaties voor meer zelfvertrouwen? Nou, denk aan affirmaties als:

  • “Ik vertrouw op mijn eigen kunnen”
  • “Ik mag mijn grenzen aangeven.”
  • “Ik kan dit doel verwezenlijken.”

Het woord ‘affirmeren’ komt van het Latijnse woord ‘affirmare’: versterken of bekrachtigen. Het idee is dus dat je positieve gedachten bekrachtigt door jezelf die gedachten continu in te fluisteren. Zeker elke dag opnieuw en volgens sommige psychologen zelfs het liefst de hele dag door.

Wat is het verschil tussen affirmeren en positief denken?

Affirmeren betekent dat je bewust een positieve uitspraak over jezelf, je gedrag of je toekomst formuleert en die regelmatig herhaalt.

Bijvoorbeeld:
“Ik vertrouw op mijn eigen kunnen.”

Het is dus een specifieke oefening, waar positief denken veel breder is. Daarbij probeer je situaties, jezelf en de toekomst vanuit een optimistischer of constructiever perspectief te bekijken.

Bijvoorbeeld:

  • Je denkt na een fout niet: “Ik kan dit niet.”
  • Maar: “Dit ging niet goed, maar ik kan ervan leren.”

Hoe werken affirmaties?

De kracht van affirmaties zit ‘m er volgens psychologen en coaches in dat je er vanzelf in zal gaan geloven als je die positieve gedachten maar vaak genoeg herhaalt. Als je elke dag tegen jezelf zegt dat je wél een goede presentator bent, dan kun je met meer zelfvertrouwen de volgende presentatie ingaan en raak je er langzaamaan ook echt van overtuigd.

Oké, dat alles klinkt wat vaag misschien. Want hoe kun je nou geloven in iets (dat jij een ge-wel-di-ge presentator bent) als je op het moment suprême eerder overtuigd bent van het tegenovergestelde?

Eigenlijk zijn affirmaties een trucje om je hersenen iets te laten geloven waar je zelf op dat moment nog niet van overtuigd bent. De eerste die over de werking ervan schreef is Louise Hay. Haar boek Spiegelwerk is inmiddels binnen deze theorie een begrip geworden. Het idee achter affirmaties is dat je je hersenen opnieuw programmeert door jezelf maar vaak genoeg iets te zeggen. Bijvoorbeeld om jezelf te doen geloven dat je wél een steengoede presentator, een zelfverzekerde sollicitant en een ervaren professional bent, in plaats van aan je oude ideeën daarover vast te houden.

Het is eigenlijk net als wanneer je anderen complimenten geeft. Een kind dat elke dag een keer te horen krijgt dat het mooi kan tekenen, zal er door al die “stimuli” van overtuigd raken dat het een goede tekenaar is. Dat terwijl een ander kind dat steeds kritiek op zijn tekeningen krijgt, eerder zal geloven dat zijn talenten elders liggen. Op een soortgelijke manier werkt het bij affirmeren, maar dan met wat je tegen jezelf zegt.

Is de werking van affirmaties wetenschappelijk bewezen?

De kracht van affirmaties is onderzocht, maar het antwoord is genuanceerder dan de populaire mening dat je, als je iets maar vaak genoeg herhaalt, er vanzelf in gaat geloven. Deze onderzoekers tonen bijvoorbeeld aan dat een paar minuten denken aan je kwaliteiten voor een stressvolle meeting je stressniveau verlaagt, je zelfvertrouwen vergroot en de kansen op een positieve uitkomst van het gesprek verbetert.

Een andere studie, van Falk en haar collega’s laat zien dat je door positieve affirmaties informatie die je anders als bedreigend ervaart beter op waarde kan schatten en als relevant kan zien. Niet voor niets worden affirmaties vaak gebruikt om gedrag te veranderen.

Wat zeggen de tegenstanders?

Maar er is een grote “maar”. Volgens psychologische onderzoekers Cohen en Sherman is het wel belangrijk dat affirmaties over dingen gaan waar je goed in bent en deze ook passen bij je persoonlijke waarden. Als je jezelf bijvoorbeeld aanpraat dat je een goede kok bent, terwijl je nog geen ei kunt bakken, dan zal die gedachte je niet meteen een kok van sterrenkwaliteit maken. Een zelfaffirmatie blijkt wel effect te hebben. Cohen en Sherman concludeerden dat dergelijke oefeningen mensen onder bepaalde omstandigheden minder defensief kunnen maken tegenover bedreigingen van hun zelfbeeld en positieve effecten kunnen hebben op onder andere prestaties, gezondheid en relaties.

threads post over affirmeren

Een andere bekende studie die het algemene beeld nuanceert is het onderzoek van Joanne Wood et al. uit 2009. Deelnemers moesten onder andere de zin “I’m a lovable person” herhalen. Bij mensen die al een relatief hoog zelfbeeld hadden, zorgde de positieve uitspraak voor een kleine verbetering. Maar bij mensen met een laag zelfbeeld werkte de affirmatie juist averechts: zij voelden zich na afloop slechter over zichzelf. Dit komt doordat je bestaande overtuiging niet zomaar verdwijnt; de enorme tegenstelling met wat je vervolgens zegt, kan je juist extra bewust maken van wat je werkelijk over jezelf denkt.

Daarbij moet wel een belangrijke kanttekening worden geplaatst. Een onderzoek uit 2020 van Maureen Flynn en Michael Bordieri probeerde de bevindingen van Wood te repliceren en vond het negatieve effect bij mensen met een laag zelfbeeld niet terug. Maar de onderzoekers vonden óók geen bewijs dat de positieve affirmaties hun stemming of zelfbeeld verbeterden.

Hoe maak je een goede persoonlijke affirmatie?

Dus ongeacht of affirmeren werkt voor je zelfvertrouwen of niet, als je eens even wilt zitten om een perfecte affirmatie te maken, dan moeten hier een aantal elementen in opgenomen worden. Op het internet vind je vast een lijst met affirmaties. Google-zoekopdrachten als ‘krachtige affirmaties’, ‘affirmaties voor kinderen’ en ‘affirmaties voor moeilijke gesprekken’ leveren je hele waslijsten van mogelijke affirmaties op. Van “Ik hou van mij” tot “Ik ben het waard”.

Maar in plaats van jezelf lukraak allerlei standaard affirmaties in te fluisteren, kun je beter persoonlijke affirmaties maken.

Kijk daarbij naar je meest hardnekkige negatieve gedachten over jezelf en zet die om in positieve affirmaties.

Mijn collega Inge vertelt je in deze video hoe je negatieve gedachten omtovert tot positieve.

Wat zijn dan volgens mij goede affirmaties? Een affirmatie voldoet in ieder geval aan deze kenmerken:

  1. Maak de affirmatie kort maar krachtig.
  2. Zorg ervoor dat de affirmatie minstens één werkwoord bevat (bijvoorbeeld “zijn” of “doen”).
  3. Formuleer hem in de tegenwoordige tijd (niet “Ik word een goede presentator”, maar “Ik ben een goede presentator”).
  4. Houd het bij jezelf (niet “Andere mensen vinden mij een goede presentator”, maar “Ik ben een goede presentator”).
  5. Formuleer de affirmatie positief (zonder “niet” of “geen”).

Een paar affirmaties voorbeelden:

  • “Ik kan goed presenteren.”
  • “Ik ben expert in mijn vakgebied.” (zodat je minder bang bent om foutjes te maken)
  • “Ik ben rustig.” (om zenuwen de baas te blijven)
  • “Ik ben goed in…”
  • “Mijn ideeën doen ertoe.” (om wél het woord te nemen in die ene teamcall)

Daarnaast werkt het extra goed als je hardop affirmeert, dus de affirmatie uitspreekt in plaats van het alleen in je hoofd te laten doorklinken.

Dagelijks handige inzichten? Volg ons op social media!

Volg ons onder andere op Instagram of Pinterest. Daar krijg je niet alleen handvatten op het gebied van timemanagement, je ontvangt ook de slimme tips waarmee je jouw communicatie skills een boost geeft. De laatste artikelen netjes en overzichtelijk in je mailbox ontvangen? Schrijf je dan in voor de wekelijkse nieuwsbrief.

Leer je liever lezend, lees dan onze boeken Full Focus op wat echt belangrijk is en Elke Dag om 15.00 Uur Klaar. Maak kennis met de beste inzichten uit onze trainingen en leer slimmer werken in plaats van harder.

Hoe kun je je zelfvertrouwen nu echt vergroten? 7 assertieve tips

Om deze tips te kunnen geven, verwijs ik je eerst door naar het boek van Jordan B. Peterson: 12 Rules of life, waarin hij een aantal regels heeft opgesteld om een beter zelfrespect te ontwikkelen. Want zo stelt Peterson iets dat niet aangeboren is, kun je wel gewoon aanleren. En wel zo:

Dit boek bespreken Björn Deusings, productiviteitsexpert en persoonlijke effectiviteitscoach, en communicatiemanager Inge Martina Nysten ook uitgebreid in de Tijdwinst Podcast. Bekijk de aflevering hier.

  1. Bereid je altijd voor.
  2. Vraag om feedback.
  3. Durf een risico te nemen.
  4. Vraag om hulp.
  5. Blijf rustig bij onverwachte zaken.
  6. Communiceer assertief.
  7. Volg een assertiviteitstraining.

1. Bereid je altijd voor

Onzekerheid ontstaat vaak wanneer je niet goed weet wat er van je wordt verwacht of hoe je iets moet aanpakken. Logisch dat je dan aan jezelf gaat twijfelen. Op zichzelf is daar niets mis mee; niemand heeft in iedere situatie direct alle antwoorden paraat of weet precies hoe hij moet handelen. Zelfverzekerde mensen blijven alleen niet hangen in die twijfel. Ze komen in actie en zorgen dat ze beter beslagen ten ijs komen. Ze zoeken informatie op, stellen vragen wanneer iets onduidelijk is en proberen vooraf zoveel mogelijk relevante kennis te verzamelen. Natuurlijk kun je nooit iedere onverwachte situatie voor zijn. Je kunt wel bepalen hoe goed je jezelf voorbereidt op omstandigheden die je ziet aankomen.

2. Vraag om feedback

Wil je je zelfvertrouwen vergroten? Vraag dan vaker om feedback. Niet omdat je voortdurend bevestiging van anderen nodig hebt, maar omdat je zo een realistischer beeld krijgt van wat je al goed doet en waar je nog in kunt groeien. Zelf twijfel je namelijk al snel aan je eigen kunnen, terwijl een ander juist kwaliteiten ziet die jij vanzelfsprekend vindt.

Vraag daarom gericht wat iemand sterk vond aan jouw aanpak en wat je een volgende keer anders zou kunnen doen. Zo verzamel je concrete informatie in plaats van te blijven hangen in aannames. Hoe vaker je merkt dat je iets goed kunt of dat je jezelf kunt verbeteren, hoe meer vertrouwen je opbouwt in je eigen vaardigheden.

3. Durf een risico te nemen

Meer zelfvertrouwen krijg je niet door alleen dingen te doen waarvan je al weet dat je ze kunt. Juist door af en toe risico te nemen en buiten je comfortzone te stappen, ontdek je waar je werkelijk toe in staat bent. Dat kan spannend zijn, want er bestaat altijd een kans dat iets mislukt.

Toch is falen geen bewijs dat je iets niet kunt, maar vooral informatie over wat je de volgende keer anders kunt aanpakken. Iedere keer dat je iets probeert wat je lastig vindt, doe je nieuwe ervaring op. Lukt het? Dan groeit je vertrouwen in jezelf. Gaat het mis? Dan leer je ervan en weet je dat je ook met tegenslag kunt omgaan. Precies die ervaring helpt je om steeds minder bang te zijn voor nieuwe uitdagingen.

4. Vraag om hulp

“Hè? Hulp vragen is toch juist zwak en getuigt van weinig zelfvertrouwen?” Wrong, guess again! Zelfvertrouwen groeit niet alleen doordat je alles zelf oplost. Juist door op het juiste moment om hulp te vragen, ontdek je dat je niet overal meteen het antwoord op hoeft te hebben. Je maakt gebruik van de kennis en ervaring van anderen, waardoor je sneller vooruitkomt en nieuwe vaardigheden ontwikkelt. Dat geeft vertrouwen. Bovendien merk je dat hulp vragen geen teken van onzekerheid is, maar juist laat zien dat je weet waar je grenzen liggen.

En… bijkomend voordeel: de ander voelt zich waarschijnlijk ook nog gevleid dat je hem of haar om hulp vraagt.

5. Blijf rustig bij onverwachte zaken

Je hebt nu eenmaal niet overal invloed op. Soms pakt een situatie anders uit dan je had gehoopt, valt een afspraak in het water of blijkt iemand niet te doen wat je verwachtte. Als je eigenwaarde afhangt van zulke omstandigheden, krijgt je zelfvertrouwen bij iedere tegenvaller een tik. Accepteer je daarentegen dat het leven zich niet altijd aan jouw draaiboek houdt, dan sta je een stuk sterker. Je ziet een mislukking of teleurstelling dan niet direct als bewijs dat er iets mis is met jou. Soms zit het tegen. Meer hoeft het niet te betekenen.

6. Communiceer assertief

En bij zelfvertrouwen hoort als laatste nog: assertieve communicatie. Assertief communiceren betekent dat je duidelijk zegt wat je vindt, nodig hebt of niet wilt, zonder jezelf weg te cijferen en zonder over de ander heen te walsen. Houd je boodschap kort en bondig, blijf respectvol en voorkom dat je jezelf eindeloos gaat verklaren. Let daarbij ook op je non-verbale communicatie. Rechtop staan, rustig praten en oogcontact maken versterken wat je zegt.

7. Bonus tip: krijg meer zelfvertrouwen met een cursus assertiviteit

Wil je je zelfvertrouwen vergroten, dan helpt het om niet alleen te weten hoe je assertiever kunt communiceren, maar dit ook te herhalen en te oefenen. Tijdens de eendaagse assertiviteitstraining van Tijdwinst.com leer je hoe je duidelijk zegt wat je denkt, voelt en nodig hebt. Je oefent met:

  • grenzen aangeven
  • nee zeggen
  • feedback geven en ontvangen
  • omgaan met kritiek of lastige emoties

Daarbij blijft het niet bij theorie. Met rollenspellen en praktische oefeningen pas je de technieken direct toe op herkenbare situaties uit je eigen leven of werk. Omdat je de training volgt in een kleine groep van maximaal 12 deelnemers, is er veel ruimte voor persoonlijke aandacht en feedback. Zo ervaar je in een veilige setting wat werkt, ontdek je waar je nog terughoudend bent en bouw je stap voor stap meer vertrouwen op in je eigen manier van communiceren. Meld je daarom snel aan voor onze open training op een van onze trainingslocaties door het land heen of meld je team aan voor een incompany training.

door out of the box te denken ontstaan de beste ideeën

Conclusie: affirmeren kan helpen, maar zelfvertrouwen groeit vooral door wat je doet

Affirmaties zijn geen magische formule waarmee je jezelf simpelweg overtuigt dat je zelfverzekerd bent. Onderzoek laat een genuanceerder beeld zien. Positieve uitspraken kunnen helpen wanneer ze aansluiten bij kwaliteiten, waarden of overtuigingen die je al enigszins herkent. Zeg je iets tegen jezelf waar je totaal niet in gelooft, dan is het effect veel minder duidelijk en kan zo’n affirmatie zelfs weinig voor je doen. Zelfvertrouwen ontstaat dus niet alleen door anders te denken. Je zult jezelf ook bewijs moeten geven dat je iets aankunt.

En dat doe je zo:

  • Met voorbereiding
  • Feedback vragen
  • Risico’s nemen
  • Om hulp vragen
  • Rustig blijven bij onverwachte dingen
  • Assertieve communicatie
  • Het volgen van een cursus assertiviteit

Wil je affirmaties gebruiken? Prima. Kies dan uitspraken die geloofwaardig zijn en aansluiten bij wie je bent of wie je wilt worden. Maar vergeet vooral niet het belangrijkste deel: ga ook iets dóén waardoor je die positieve gedachte steeds meer kunt onderbouwen. Want zeggen dat je iets kunt is mooi. Ervaren dat je het kunt, doet meestal nét iets meer voor je zelfvertrouwen.

Natasja Bartholomé,
Content specialist communicatie

Meer lezen?

Of je kunt je alvast in dit onderwerp verdiepen via een aantal andere artikelen op deze site. Bijvoorbeeld deze:

Veelgestelde vragen over affirmeren

  • Welke affirmaties helpen vóór een moeilijk gesprek?

    Vóór een moeilijk gesprek kunnen affirmaties helpen om je aandacht te richten op wat je wél kunt beïnvloeden: je houding, je woorden en je reactie op de ander. Kies daarbij liever voor realistische zinnen die je daadwerkelijk kunt geloven dan voor overdreven uitspraken.

    Goede affirmaties vóór een lastig gesprek zijn bijvoorbeeld:

    • “Ik mag best rustig zeggen wat ik nodig heb.”
    • “Ik hoef de reactie van de ander niet te controleren.”
    • “Ik mag duidelijk zijn en tegelijkertijd respectvol blijven.”
    • “Ik kan luisteren zonder meteen in de verdediging te schieten.”
    • “Ik hoef niet overal direct een antwoord op te hebben.”

  • Hoe vaak moet je affirmaties herhalen?

    Op internet vind je vaak als aanrader om een affirmatie per dag te kiezen, deze zeker drie keer te herhalen per dag en dit te koppelen tijdens een vast moment. Een soort gewoonte ervan maken als het ware. Maar dit is niet wetenschappelijk onderbouwd. Onderzoek laat wél zien dat herhaling een uitspraak vertrouwder en daardoor soms geloofwaardiger kan laten voelen. Dit heet het illusory truth effect. Een recente meta-analyse van 182 studies vond hiervoor een klein maar betrouwbaar effect. Meer herhalen helpt niet eindeloos: vooral de eerste herhalingen lijken effect te hebben en iedere extra herhaling voegt steeds minder toe.

  • Moet je een affirmatie positief formuleren?

    Bij voorkeur wel, maar een affirmatie hoeft niet overdreven positief te klinken. Belangrijker is dat de uitspraak voor jou geloofwaardig en realistisch blijft.

    Voorbeeld:

    • Niet: “Ik raak niet zenuwachtig tijdens moeilijke gesprekken.”
    • Maar wel: “Ik blijf rustig en neem de tijd om mijn punt duidelijk te maken.”

  • Wat is een synoniem voor affirmatie?

    Een affirmeren synoniem zou kunnen zijn: bekrachtigen of positieve uitspraken herhalen.

  • Wat zijn de top 10 affirmaties?

    Als je het googlet zullen er tig van lijstjes met standaard affirmaties verschijnen. Heb je even een off day en is je inspiratie op? Dan hier een lijstje met de top 10 affirmaties:

    1. “Ik ben goed genoeg precies zoals ik ben.”
    2. “Ik geloof in mijn eigen kunnen en vertrouw op mijn keuzes.”
    3. “Ik laat los wat ik niet kan veranderen en focus op het positieve.”
    4. “Ik verdien het om gelukkig, gezond en succesvol te zijn.”
    5. “Elke dag leer, groei en ontwikkel ik mezelf.”
    6. “Ik ben de ontwerper van mijn eigen leven en succes.”
    7. “Mijn lichaam is sterk, gezond en verdient liefdevolle zorg.”
    8. “Ik kies ervoor om vandaag te reageren met rust en geduld.”
    9. “Ik ben dankbaar voor alles wat ik heb en alles wat nog komt.”
    10. “Fouten zijn geen mislukkingen, maar lessen die mij sterker maken.”

  • Wat is een goede affirmatie voor vandaag?

    De affirmatie van de dag is: “Ik word vandaag wakker met een sterk, zelfverzekerd en krachtig gevoel en ik ben dankbaar voor deze nieuwe dag.”

  • Wat is de wetenschappelijke werking van affirmaties?

    De wetenschappelijke werking van affirmaties is genuanceerder dan vaak wordt voorgesteld. Er is weinig bewijs voor het populaire idee dat je een positieve zin vaak genoeg kunt herhalen totdat je brein hem automatisch als waarheid gaat beschouwen. Onderzoekers maken namelijk onderscheid tussen twee vormen:

    • Positieve zelfspraak: Voor deze vorm is het bewijs beperkt. Een meta-analyse naar interventies voor zelfwaardering concludeerde zelfs dat interventies met zulke self-statements vooralsnog geen overtuigend effect op het zelfbeeld laten zien. Een bekende studie van Wood en collega’s vond bovendien dat zeer positieve uitspraken bij mensen met een laag zelfbeeld averechts konden werken, al is dat negatieve effect later niet altijd gerepliceerd.
    • Zelfaffirmatie: Hierbij vertel je jezelf niet simpelweg dat je geweldig bent, maar denk of schrijf je over waarden, eigenschappen en relaties die werkelijk belangrijk voor je zijn. Hiervoor bestaat aanzienlijk meer bewijs. Een meta-analyse uit 2025 van 67 onderzoeken vond kleine maar significante positieve effecten op onder andere zelfperceptie en algemeen welzijn.

  • Wat is een affirmatie?

    Het zelfstandig naamwoord van affirmeren is affirmatie. De betekenis van deze term is als volgt: een korte, positieve uitspraak die je bewust tegen jezelf zegt of opschrijft om je aandacht te richten op een gewenste overtuiging of manier van denken.

  • Wat zijn goede positieve affirmaties voor op het werk?

    Goede positieve affirmaties voor op het werk zijn realistisch, concreet en geloofwaardig. Het werkt bijvoorbeeld beter om een formulering te pakken die aansluit bij gedrag, groei of iets waar je daadwerkelijk invloed op hebt.

    Voorbeelden van positieve affirmaties op het werk zijn:

    • “Ik mag om hulp vragen als ik iets niet weet.”
    • “Ik kan rustig blijven als de druk oploopt.”
    • “Ik hoef niet alles perfect te doen om goed werk te leveren.”
    • “Ik kan mijn mening duidelijk en respectvol uitspreken.”